مسيحيان است هر دو را
« أَهْلَ الْكِتابِ »
گفت ، نه « اهل الكتابين » زيرا كلمهء « كتاب » اسم جنس است و شامل تورات و انجيل هر دو مىشود . البته در اين اسم جنس ، معناى عهد نيز هست . خداوند راه اختصار را پيموده است ، از لحاظ اينكه گويى آنها اهل يك كتاب هستند .
وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ
: و بسيارى از خطاهاى مردم را كه تذكر نداده است رها مىكند و آنها را در مقابل آنها مؤاخذه نكند و كيفر ندهد ، زيرا در بارهء آنها دستورى نداده است .
اين معنى از ابو على جبايى است .
حسن گويد : يعنى بسيارى از گناهان را بوسيلهء توبه ، مىبخشايد .
علت اينكه : پارهاى از مطالب را بيان مىكند و پارهاى را بيان نمىكند ، اين است قسمتى كه دليل بر نبوت و صفات و بشارت بر ظهور اوست و براى شناسايى او لازم است ، بيان مىكند ، مثل مسألهء سنگسار كردن و قسمتى كه بيان و تفصيل آن چنين فايدهاى ندارد ، باجمال برگزار مىشود .
قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ
: منظور از « نور » حضرت محمد ص است ، زيرا مردم بوجود او هدايت مىشوند هم چنان كه به نور . اين معنى از قتاده و مختار زجاج است .
ابو على جبايى گويد : منظور قرآن است كه حق را از باطل جدا مىكند . لكن معناى اول ، بهتر است ، بدليل :
وَ كِتابٌ مُبِينٌ
: بنا بر اين اختلاف لفظ « نور » و « كتاب » دليل بر اختلاف معنى است .
يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ
: خداوند بوسيلهء قرآن - و بقولى بوسيلهء پيامبر - كسانى كه از لحاظ قبول قرآن و ايمان و تصديق پيامبر و پيروى احكام دين ، تابع خشنودى او باشند براههاى سلامت ، هدايت مىكند .
سُبُلَ السَّلامِ
: حسن و سدى گويند : يعنى راههاى خدا ، كه عبارت از احكامى است كه براى بندگان تشريع و بنام آيين اسلام بر آنها نازل كرده است .
زجاج گويد : يعنى راههاى سلامت از هر ترس و زيانى ، مگر آن ترس و زيانى