تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 167

مساهمون:

ص١٦٧
لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْداً لِلَّهِ
: مسيح استنكاف و امتناع ندارد كه بندهء خداوند باشد .
وَ لَا الْمَلائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ
: همچنين فرشتگان مقرب ، از اينكه به بندگى خدا اقرار و اعتراف كنند ، ابا ندارند . مقربان درگاه خدا آنانند كه خداوند آنان را به خود نزديك ساخته و از ميان ساير آفريدگان ، مقام و منزلت آنان را برترى داده است .
وَ مَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبادَتِهِ وَ يَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعاً
: آنان كه از عبادت خداوند خوددارى كرده ، تكبر كنند و بطاعتش معتقد نباشند ، در روز قيامت همهء آنها را مبعوث و در وعده‌گاهشان گرد مىآورد . منظور از كلمهء « اليه » جايگاهى است كه هيچكس جز خداوند متعال بر آن فرمانروايى ندارد و در آنجا سروكار همهء مردم با اوست . چنان كه وقتى گويند : « سروكار فلان به امير افتاد » منظور اين است كه تنها امير در كار او صاحب نظر است .

مقام فرشتگان

برخى به اين آيه استدلال كرده‌اند ، بر اينكه فرشتگان ، برتر از پيامبرانند ، زيرا نام ملائكه را بعد از انبياء ذكر كرده و در چنين مقامى مقتضى برترى فرشتگان است ، زيرا عادت بر اين جارى است كه بگويند : « وزير و امير از اين كار استنكاف ندارند ، نه اينكه امير و وزير . . . » پس همانطورى كه در موارد ديگر نخست آنكه مقامش پايينتر و سپس آنكه بترتر است ، ذكر مىكنند ، در اين مورد نيز چنين است . اصحاب ما پاسخ داده‌اند : استدلال فوق صحيح است . لكن آيه دلالت دارد بر اينكه : مقام « فرشتگان مقرب » جمعاً بر مقام عيسى برتر است ، ولى دلالت ندارد بر اينكه : يكا يك آنان نيز بر عيسى برترى دارند و اين خود همان مطلب مورد اختلاف و مورد بحث است . ديگر اينكه : ما معتقديم كه پيامبران بر فرشتگان برترى دارند ، لكن اين برترى موجب چندان فاصله‌اى نمىشود كه نتوان در استعمالات ، افضل را بر غير افضل ، مقدم داشت . درست مثل اينكه بگوييم : فلان امير و فلان امير از فلان كار ، استنكاف