بيان آيهء 166
شان نزول
گويند : جماعتى از يهود ، خدمت پيامبر آمدند . فرمود : من مىدانم كه شما به رسالت من علم داريد . پاسخ دادند : ما چنين علمى نداريم و برسالت تو نيز شهادت نمىدهيم . از اينرو خداوند اين آيه را نازل فرمود .
مقصود
اكنون براى رد انكار و مخالفت آنها مىفرمايد :
لكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِما أَنْزَلَ إِلَيْكَ
: زجاج گويد : يعنى اگر آنان به نبوت تو شهادت ندهند ، خداوند شهادت مىدهد . اين شهادت خداوند ، عبارت است از نصب معجزات ، كه براى پيامبرى از هر شاهدى بهتر و او را از شهادت اهل كتاب بى نياز مىكند .
أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ
: خداوند ، قرآن را بر تو نازل كرد و علم داشت كه تو شايستهء آن هستى و مىتوانى خدمتگزار حق باشى و مردم را به سوى آن فرا خوانى .
زجاج گويد : يعنى خداوند قرآنى بر تو نازل كرد كه علم او در آن است .
وَ الْمَلائِكَةُ يَشْهَدُونَ
: و فرشتگان نيز گواهى مىدهند كه تو پيامبر خدا و قرآن از جانب اوست .
وَ كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً
: شهادت خدا در اثبات اين حقيقت ، كافى است و به شهادت ديگرى نيازى نيست .
اين آيه ، خاطر مبارك پيامبر را بخاطر تكذيب مخالفان ، تسلى مىبخشد .
علم خدا
برخى به اين آيه استدلال كردهاند : علم خداوند ، زائد بر ذات بى همتاى اوست و عين ذات نيست . لكن اگر اين استدلال ، صحيح بود ، لازم بود كه علم خداوند وسيله و ابزار نزول قرآن كريم باشد . نظير « كتب بالقلم » يعنى ابزار نوشتن من قلم بود . و « انزله بعلمه » يعنى ابزار نزول قرآن ، علم خداوند بود . بديهى است كه علم خدا وسيله و ابزار نزول قرآن نيست و اين چيزى است كه جملگى بر آنند .