بيان آيهء 153 - 154
قرائت
اهل مدينه « لا تعدوا » به سكون عين و تشديد دال و روش از نافع « لا تعدوا » بفتح عين و تشديد دال و ديگران « لا تعدوا » به سكون عين و بدون تشديد دال قرائت كردهاند .
قرائت اول بنا بر اين است كه در اصل « لا تعتدوا » و تاء در دال - بخاطر اينكه قريب المخرج هستند و بخاطر اينكه دال آشكارتر از تاء است - ادغام شده است لكن بسيارى از علماى نحو ، معتقدند كه جمع ميان دو ساكن ، آن هم در صورتى كه حرف ساكن دوم ، مدغم باشد ، جايز نيست ، مگر اينكه حرف اول از حروف مد باشد مثل :
دابة .
قرائت دوم نيز در اصل « لا تعتدوا » است كه حركت تا به عين داده و تاء را در دال ادغام كردهاند .
قرائت سوم ، بنا بر اين است كه فعل ثلاثى مجرد باشد . در قرآن كريم اين فعل هم به صورت ثلاثى مجرد استعمال شده مثل
« إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ »
( اعراف 163 ) و اين مؤيد قرائت سوم است و هم به صورت باب افتعال استعمال شده ، مثل :
« اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ
( سوره بقره 65 ) و اين مؤيد و دليل قرائت اول و دوم .
لغت
لا تعدوا : ابو زيد گويد : اين فعل به معناى سرقت و ظلم است مثل : « عدا على اللص » يعنى دزد بر من ظلم و تجاوز كرد و ما لم را دزديد و همه معناى تجاوز است مثل :
« ما عدوت ان زرتك » يعنى از زيارت تو تجاوز نكردم . بنا بر اين : لا تعدوا يعنى تجاوز مكنيد .