66 , 92 , 127 ;
احمد بن على اسدى نجاشى ، رجال النجاشى ، قم ، 1407 ، ص 175 ، 434 ، 212 ؛ محمّد بن حسن طوسى ، الفهرست ، تحقيق م . ص . بحر العلوم ، نجف ، 1937 ، ص 74 - 75 ، 131 - 132 ، 174 ، 293 ، 181 - 182 ؛
W . Madelung , " The Shi'ite and Kharijite Contribution to Pre - Asharite Kalam " , in Islamic Philosophical Theology , Parvis Morewedge , ed . , Albany , State University of New York press , 1979 , pp . 121 - 2 , 125 .
به ويژه ، در پى غيبت امام دوازدهم [ عليه السّلام ] ، نسلى از محققان پا به عرصه وجود گذاشتند كه روايتى از گفتمان كلامى را به كار گرفتند كه در مقايسه با روايت ارائه شده توسط تعدادى از محققان قديمىتر ، افراط كمترى داشت . اين محققان عبارتند از : ابو الاحوص بصرى ( اواسط قرن سوم ق / نهم م ) كه حسن بن موسى نوبختى در بصره نزد او تحصيل كرد ؛ دو نوبختى مذكور ؛ ابو جعفر بن قبّه رازى ، از محققان اوايل قرن چهارم ق / دهم م كه زندگى خود را به عنوان يك معتزلى آغاز كرد اما بعدا شيعه شد ؛ و ابو عبد اللّه اصفهانى ، كه با حسن بن موسى نوبختى مكاتبه داشت . ر . ك . نجاشى [ پيشين ] ، ص 375 - 376 ، 380 ، 63 ؛ طوسى [ پيشين ] ، ص 190 ، 132 ، 193 ؛ اقبال [ پيشين ] ، ص 83 - 84 ، 94 - 95 ؛
Modarressi , Crisis , pp . 116 - 3 , 115 - 17 .
. همچنين ر . ك .
W . Madelung , " Imamism and Mutazilite Theology " , in Le Shi'isme imamite , pp . 15 - 16 .
.
( 21 ) . س . الف . ارجمند در اثر خود تحت عنوان :
" The Crisis of the Imamate and the Institution of Occultation in Twelver Shi'ism : A Sociohistorical Perspective " , International Journal of Middle Eastern Studies , 28 ( 1996 ) , pp . 503 - 504 .
( به نقل از : اقبال [ پيشين ] ، ص 91 ، 120 ) متذكر شده است كه ابو سهل به ابن راوندى ، كه قبلا معتزلى - اما غيرامامى - بود ، مأموريت داد كه در مقابل سى دينار ، كتابى دربارهء امامت بنويسد .
( 22 ) . او التنبيه را قريب سال 290 ق / 903 م به اتمام رساند . مدرّسى ( در
( p . 247
متذكر شده است كه سه صفحه از اين كتاب ( كتاب كمال الدين ) ، تأليف محمّد بن على بن بابويه ، با تحقيق ع . الف . غفّارى ، ( قم 1405 ق / 1363 ش ، ج 1 ، ص 88 - 94 ) موجود است . در اواخر قرن چهارم ق / دهم م ، ابن نديم اين عقيده را به ابو سهل نسبت داد كه چون پسر [ امام ] حسن [ عسكرى عليه السّلام ] پيش از چهلمين سال تولّدش ظاهر