شوند .
جاحظ از محاسن و معايب ازدواج با كنيز سخنى دارد گويد هر كه مخارج اندك و خدمت خوب و رفع تكلف خواهد كنيز گيرد . مسلمة بن مسلمه ميگفت بحيرتم آنكه از كنيزكان بهره گرفته چگونه زنان آزاد تواند گرفت . و هم او گفته بود خرسندى در آميزش كنيزكان است . مردم مدينه از ازدواج كنيزكان بيزار بودند كه خوش نداشتند مادر فرزندشان كنيز باشد . اما چون على بن حسين از كنيز پديد آمد و از همه اهل مدينه بفقه و دانش و پرهيزكارى سبق يافت كسان به ازدواج كنيزان راغب شدند . همه خليفگان عباسى جز سه كس كنيززاده بودند . آنگاه در معايب كنيزكان گويد : كه كنيزان نان بازارند و آزادگان نان خانه .
ببايد دانست كه شهرت و آزادى و نفوذ خاص زنان قصر بود و گرنه از طبقه ديگر كسى حق دخالت در كار مردان نداشت .
در اندلس نيز زنان اهميت فراوان يافتند . كنيزان در قصر خليفگان و اميران و بزرگان دولت مقام برجسته داشتند قصه " طروب " كنيز عبد الرحمن اوسط نشان اين امتياز است كه چون خليفه ويرا خشمگين كرد روى بپوشيد و گوشه گرفت و عبد الرحمن در جلب رضاى او بكوشيد اما توفيق نيافت و از خواص خواجگان خويش تنى چند فرستاد كه وى را به زور بيارند اما طروب در را بست و گفت به اختيار برون نميشود و گر چه خونش را بريزند بناچار نزد عبد الرحمن رفتند و حال را بگفتند و اجازه خواستند در را بشكنند كه اجازه نداد و گفت ديوارى از كيسههاى طلا بردى او بكشند و چنين كردند آنگاه خليفه بيامد و بر در ايستاد و ملايمت كرد و رضاى او جست و همه كيسهها را كه بر در چيده بودند به دو بخشيد كه طروب خوشدل شد و در را بگشود كه كيسهها به خانه او ريخت ، پاى خليفه را ببوسيد و مال از آن وى شد .
بگفته مقرى ، طروب با نصر خواجه همه كار دولت را بدست داشتند و عبد الرحمن
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 344
مساهمون: حسن ابراهيم حسن
ص٣٤٤