بخش دوم تجويد
« 1 »
فصل اوّل - تجويد ، تحقيق و ترتيل
تجويد :
مصدر باب تفعيل از جودت ( نيكى ) است . تجويد هنگامى شكل مىگيرد كه قارى ، الفاظ را با نهايت استوارى و ضايع نكردن آنها تلفظ كند ، و معناى آن نهايت استوارى و آخرين مرتبهء زيبايى در تلفظ است . به همين خاطر گفته مىشود : جوّد فلان كذا ؛ يعنى كار را نيك انجام داد . پس تجويد زيور تلاوت و زينت قرائت است ، و آن عبارت است از اعطاى حقوق حروف و حفظ ترتيب و مراتب آنها و باز آوردن حرف به مخرج و اصل آن و پيوستن آن به نظيرش و تصحيح لفظ و تلطيف نطق با نظر به شكل و ساختمان هر كلمه بدون اسراف و تكلّف و افراط . ابو عمرو دانى مىگويد :
« تفاوت بين تجويد و ترك آن تمرينى است كه شخص با فكش انجام مىدهد » « 2 » .
تحقيق
: مصدر باب تفعيل از حقّ است ؛ يعنى حق چيزى را ادا كردن و دورى از باطل در آن . در عربى گفته مىشود : بلغت حقيقة هذا الامر ؛ يعنى به حقيقت آن دست يافتم ، ريشهء اين كلمه از حقّ است به معناى حقّ چيزى را ادا كردن بدون زيادت و نقصان « 3 » .
هامش
( 1 ) . مؤلف در اين بخش ، از كتاب « التحديد فى الاتقان و التجويد » ابو عمرو دانى استفاده كرده است ، اين كتاب نسخهء خطى است . اين مطالب در « النّشر » ، ج 1 ، ص 210 و « لطائف الاشارات » ص 207 به بعد ، نيز آمده است
( 2 ) . التحديد ، ص 84
( 3 ) . التحديد ، ص 84 ب ؛ النشر ، ج 1 ، ص 205 ؛ لطائف الاشارات ، ص 218 .