تختصّ كلّ مضاف مشهوريّ بمضاف حقيقىّ فيعرض له الاختلاف و الاتّفاق إمّا باعتبار زائد أولا .
مضاف ميان دو معنى است و رابطه ميان آن دو مضاف حقيقى است . گاه آن رابطه ميان دو موجود خارجى است و رابطه ميان آنها حقيقى و گاه ميان دو موجود ذهنى است و رابطه آنها هم در ذهن است و به هرحال گاهى اعتبار زائدى ميان دو طرف هست و گاه نيست و اينها بر چند قسم است :
اول مانند ابوت ميان دو موجود خارجى كه رابطه آنها هم امر حقيقى است اعم از آنكه كسى تصور كند يا نكند زيد پسر عمرو است و در اين مثال دو طرف اضافه دو نام مختلف دارند پدر و پسر و گاه يك نام دارند مانند اخوت ميان دو برادر كه هر دو بنام برادر مشخص گردد .
دوم اضافه ميان دو موجود ذهنى مانند اعم و اخص بودن جنس و فصل در ذهن .
سيم آنكه هر دو خارجى باشند و اعتبار زائد در يكى مانند عالم و معلوم . در عالم صفتى زائد پيدا مىشود تا عالمش گويند اما در معلوم تغييرى پيدا نميشود .
چهارم هر دو خارجى باشند و چيزى زايد در هيچيك پيدا نشود مانند راست و چپ نسبت به يكديگر در هيچيك اعتبار زائد موجود نيست .
هامش
آنكه حمل بر عجز نشود و احتمال تقليد نرود آنچه به نظر خود بر ما صحيح ميرسيد نوشتيم و ميدانيم از اين عمل زيانى برنمىخيزد و خوانندگان ما بدين ترك اولى خرده نگيرند با آنكه تحقيق حق هرگز ترك اولى نيست و للّه العالم .