را نزديك دريچهء نقب آورد و ديگرى دستش را بيرون آورد و آن را از داخل حرز برداشت [ عضو ] او قطع مىشود نه آنكه داخل خانه است . اين نظر ماست و دستهاى گفتهاند : بر هيچيك ، حكم قطع جارى نمىشود . حال اگر يكى نقب زد و منصرف شد و نقب باقى بود و شخص ديگرى گذر كرد ديد حرز باز است ، وارد شد و چيزى برداشت بر هيچيك حكم قطع جارى نمىشود ؛ زيرا اولى نقب زده و چيزى برنداشته و ديگرى از حرزى كه باز است برداشته است . « 1 »
2 . محقق حلّى : اگر نقب زد و به مقدار نصاب برداشت و در آن نقصى ايجاد كرد كه قيمتش از نصاب كمتر مىشود و سپس آن را بيرون برد ، حكم آن قطع نيست ، مثل اين كه لباس را پاره كند يا گوسفند را ذبح كند . « 2 »
3 . همو : اگر انسان نقبى زد و چيزى بيرون نبرد گرچه آن را جمع و بستهبندى و حمل كرده باشد قطع بر او واجب نيست ، بلكه تأديب و عقوبت مىشود . « 3 »
4 . علّامه حلّى : اگر نقب زد يا حرز بستهاى را باز كرد ، دزدى تحقق يافته است . . . . « 4 »
5 . آية اللّه مامقانى : اگر نقب زد و به مقدار نصاب برداشت و پيش از اين كه به مقدار نصاب از حرز بيرون بياورد دستگير شد ، حكم آن قطع نيست بلكه تعزير مىشود . « 5 »
نظر نگارنده : فقيهان اماميه - رضوان اللّه عليهم - چند صورت براى نقب ذكر كردهاند كه در هيچيك حبس نيست . آرى ، در كلمات بعضى از ايشان عقوبت و تأديب وجود دارد كه گرچه ظاهرش تازيانه زدن است ؛ ولى به معناى گستردهاش شامل حبس هم مىشود .
آراى ديگر مذاهب
1 . ابو يوسف : كسى كه به خانهاى يا مغازهاى نقب زده و وارد آن شد و جنس را جمعآورى كرد ، ولى قبل از بيرون بردن دستگير شد ، حكم آن قطع نيست ، مجازات و
هامش
( 1 ) . مبسوط ، ج 8 ، ص 29 .
( 2 ) . شرائع الاسلام ، ج 4 ، ص 179 ؛ نك : وسيله ، ص 419 ؛ مبانى تكملة المنهاج ، ج 1 ، ص 315 ؛ بداية المجتهد ، ج 2 ، ص 450 ؛ مهذّب البارع ، ج 2 ، ص 540 .
( 3 ) . نكت النهايه ، ج 3 ، ص 321 .
( 4 ) . تحرير الاحكام ، ج 2 ، ص 233 .
( 5 ) . مناهج المتقين ، ص 504 .