2 . شيخ طوسى : مختلس كسى است كه از كوچه و بازار چيزى مىربايد و حكم او قطع نيست ، بلكه لازم است كيفرى بازدارنده شود به اندازهاى كه امام يا نمايندهاش صلاح بداند . « 1 »
3 . همو : اگر كسى از جيب شخصى دزدى كند و آن جيب در باطن باشد مثل اين كه لباس ديگرى روى آن پوشيده باشد يا از آستين او بدزدد و آن نيز در باطن باشد حكم او قطع است ؛ ولى اگر از آستين لباس رو يا جيب آن بدزدد حكم آن قطع نيست ؛ چه آنكه آن را در آستين ، از داخل بسته باشد يا از خارج . همهء فقيهان گفتهاند : حكم جيببر قطع است و شرط نكردهاند لباسى روى لباسى باشد . . . « 2 »
4 . همو : جيب انسان اگر در باطن باشد حرز است براى آن چه در آن است و از نظر ما آستين نيز چنين است ، ولى اگر ظاهر باشد ، حرز نيست . دستهاى گفتهاند : جيب براى چيزهايى كه معمولا در آن مىگذارند ، حرز است و تفصيل ندادهاند . اگر جيببر ، دستش را داخل جيب كرد و برداشت يا جيب را گشود يا جيب و كيسه را با هم گشود و برداشت حكم آن در اين موارد قطع است و آستين به صورت مذكور مانند جيب است ؛ يعنى اگر دستش را داخل آن كرد و برداشت يا آستين را پاره كرد يا شكافت يا آستين و خرقه را شكافت و برداشت ، حكم آن قطع است . « 3 »
5 . ابو الصلاح حلبى : حكم جيببر ، يعنى آنكه از جيب و آستين باطن مىدزدد ، قطع است و حكم دزدى كه از آستين ظاهر دزدى مىكند تأديب است . « 4 »
6 . سلّار بن عبد العزيز : كسى كه از جيب انسان يا آستين لباس دزدى كند حكمش قطع نيست ، بلكه تعزير مىشود و اگر لباس زيرين باشد حكم آن قطع است . « 5 »
7 . قاضى ابن برّاج : و امّا مختلس ، كسى است كه آشكارا از كوچه و بازار چيزى را مىربايد . اگر كسى چنين كرد واجب است كيفرى داده شود كه او را از اين چنين كارى بازدارد و اين بستگى به نظر امام دارد كه هرچه را شايستهتر و بازدارندهتر مىداند انجام دهد ؛ و در هيچيك از اين موارد حكم قطع ، واجب نيست . « 6 »
هامش
( 1 ) . نهايه ، ص 722 .
( 2 ) . خلاف ، ج 5 ، ص 451 ، مسألهء 51 ؛ نك : نتف ، ج 2 ، ص 653 .
( 3 ) . مبسوط ، ج 8 ، ص 45 .
( 4 ) . كافى فى الفقه ، ص 412 .
( 5 ) . مراسم ، ص 258 .
( 6 ) . مهذّب البارع ، ج 2 ، ص 554 .