سخن او چنان بر مىآيد كه ابو عبد الله در قرن سوم مىزيسته . « 1 » و مىگويد كه او را كتابى بوده به نام « منسك » و در آن ذكر مساجدى است كه در مدينه مردم زيارت مىكنند . چون مسجد النور و مسجد السقيا و عينين .
سمهودى در جاى ديگر گويد كه : امام ابو عبد الله اسدى از متقدمين ، در كتاب خود گويد اماكنى كه در خارج مدينهء شريفه زيارت مىشوند عبارتند از مسجد الفتح بر سر كوه و مسجد ذباب نيز بر سر كوه . « 2 » و در جاى ديگر مىگويد : ابو عبد الله اسدى كه از متقدمين است ، از مسجد عينين ياد كرده و گفته است آن را « مسجد العسكر » نيز گويند ولى مسجد العسكر غير از مسجد عينين است و هر دو بر دامنهء كوه جاى دارند . « 3 » آنگاه از اماكنى كه ميان مكه و مدينه واقع شدهاند ياد مىكند چون بئر عروه ، ذو الحليفه ، سياله ، ورقان ، مسجد الظبيه ، روحاء ، شنوكه ، مسجد المنصرف ، رويثه ، مسجد المنبجس ، العرج ، الحفيره ، الطلوب ، الاثايه ، العاند ، تعهن ، الابواء ، الجحفه ، خمّ ، المدارج ، امج ، لحياجمل ، الجىّ ، البيضه ، خليص ، تنعيم ، مسجد عائشه ، كراع الغميم ، قدس و وادى الازرق .
و در راه نجد از اين اماكن نام مىبرد : بركة اوطاس ، رحضيّه ، حزم بنى عوال ، افاعيه ، قباء ، بطن نخل و كليّه .
و اماكنى كه در راه كوفهاند : ذو القصّه ، طرف ، مغيث ، ربذه ، فيد ، نخيل ، نهر السائب و قاحه .
ابو عبد الله اسدى از اماكن ميان مدينه و بصره ، فقط از ضربه ياد كرده و از اماكن شمال مدينه فقط به ذكر ذو المروه بسنده كرده است .
از آنچه سمهودى از ابو عبد الله اسدى در كتاب خود آورده ، معلوم مىشود كه به دو چيز توجه خاص داشته يكى مساجدى كه حضرت رسول - ص - در آنها نماز به جاى آورده و ديگر راههايى كه از مدينه منشعب مىشود . اسدى طول اين راهها و نشانههاى بريد و چاهها و آبها و عشاير و اماكن آنها را برشمرده است .
هامش
( 1 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 189 .
( 2 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 51 .
( 3 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 54 .