بن عبد الغزّى و زهره و تيم و مخزوم و جمح و سهم و عدىّ و حسل و هلال بن اهيب و هلال بن مالك . « 1 »
در حلف لعقة الدّم ، عبد مناف و عبد الدار و سهم و جمح و مخزوم و عدىّ شركت داشتند و در حلف فضول ، بنى هاشم و بنى المطلّب و زهره و تيم و حارث بن فهر .
ابن حبيب در المحبر گويد كه پس از مرگ حرب ، براى هر عشيرهاى از همان عشيره رئيسى معين شد . در آنجا نام رؤساى بنى هاشم و مطلّب و اميّه و نوفل بن عبد مناف و اسد بن عبد العزّى را ذكر كرده است . در كتاب المنمق نيز از رؤساى عبد الدّار و زهره و تيم بن مرّه و مخزوم و عدىّ بن كعب و سهم و جمح و عامر بن لؤى و محارب بن فهر و حارث بن فهر ياد شده است . « 2 »
در بناى كعبه ، بنى عبد مناف و زهره و عبد الدار و اسد بن عبد العزّى و تيم و مخزوم و سهم و جمح و عدى شركت داشتند .
اين عشاير در حلف المطيّبين با حارث بن فهر شركت جستند . و حارث بن فهر و اسد و عبد العزّى و زهره و كلاب مقابل عبد الدار و مخزوم و جمح و سهم و عدىّ بن كعب بودند . « 3 »
نظام قبيلگى بعد از اسلام در مكه باقى ماند ؛ زيرا اساس وراثت و عاقله بود . عطاى جنگجويان بر همين اساس در دفاتر ثبت مىشد . در منابع اشاراتى به ترتيب آن در مدينه هم شده است ؛ زيرا بسيارى از مهاجران قريش در مدينه مىزيستند . اما در مكه ديوانى نبود . زيرا مردم مكه در زمرهء گيرندگان عطا نبودند . عمر بن خطّاب ديوان عشاير قرشى را به ترتيب زير تنظيم كرد : بنى هاشم ، بنى المطلّب ، عبد شمس ، نوفل ، اسد ، عبد العزّى ، عبد الدّار ، زهره ، تيم ، مخزوم ، جمح ، سهم ، عدىّ بن عامر بن لؤى .
البته تثبيت سلطهء علياى مركزى ، در اسلام و وجود امنيت و توسعه ، مجال زندگى در مكه به تحولاتى بدل شد كه چندان زياد نبود . عدهاى از اهل مكه مهاجرت كردند و عدهاى از عشاير مختلف به مكه آمدند . بلاذرى گويد بنى الادرم و قيس بن غالب منقرض شدند و از ميان رفتند و آن اندك از آنها كه باقى ماندند در زمان حكومت خالد بن عبد الله قسرى در ايام امارتش در مكه از سوى وليد ، به هلاكت رسيدند . « 4 »
هامش
( 1 ) - المحبر ، ص 168 و بكرى ، ص 257 و ياقوت ، ج 1 ، ص 659 .
( 2 ) - المحبر و بنگريد به ابن هشام 1 ، ص 142 .
( 3 ) - انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 99 و المنمق ، ص 332 و طبرى ، ج 1 ، ص 1137 .
( 4 ) - انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 39 .