سمهودى گويد كه بنى خطمه در دژهاى خود پراكنده بودند و در قصبهء دراهم هيچ يك از آنها نمىزيست . چون اسلام آمد مسجدى ساختند و يكى از آنان در جوار مسجد خانهاى ساخت و در آن مسكن گزيد . ايشان هر روز صبح به تفقد حال او مىآمدند ، از بيم آنكه مبادا او را درندهاى خورده باشد . سپس شمار خانهها افزون شد و محله خود را غزّه ناميدند . آن را به سبب كثرت جمعيت به غزّهء شام تشبيه كرده بودند . و نيز روايت كند كه سيل بطحان با سيل مهزور و مذينب تلاقى مىكرد و بر سرزمين بنى خطمه كه در نزديكى ماجشونيه بود مىگذشت . « 1 »
اما ماجشونيه منسوب است به ماجشون ؛ جايى در وادى بطحان و نزديك تربت صعيب . در كنار صدقهء ابان بن ابى حدير . سمهودى گويد : ظاهرا آن را امروز مجشونيه گويند و نام اصلى آن ماجشونيه است .
آغاز بطحان ماجشونيه است و پايان آن سيح .
از آن بنى خطمه است صع ذرع . اطمى است كه براى سكونت ساخته نشده ؛ زيرا به مثابه دژى است بدون خانه . ظاهرا براى روزهاى نبرد ساخته بودهاند كه به آن پناه برند . اين دژ براى حراست همهء خانههاى بنى خطمه است . مكان آن نزديك سنگ آب بنى خطمه است . اين بنا در نزد چاه ذرع است و نيز از آن ايشان است صاع بر سر چاه عماره . و نيز بنايى نزد چاه در يك كه آن را بئر الزريق گويند . همچنين از آن ايشان است مريد . « 2 »
محلّه امية بن زيد
نزديك محلهء بنى خطمه محلهء بنى امية بن زيد بن قيس بن عامر بن مرّة بن مالك بن اوس است .
ايشان در خانههايى كه معروف به نام آنهاست و كبّا در آنجاست فرود آمدند . سيلاب مذينب از ميان خانههايشان مىگذرد و با سيل بنى قريظه در ابتداى محله بنى خطمه با هم تلاقى مىكنند . در جانب شرقى مسجدشان خانههاى آل رويفع است . در آنجا دژى است متعلق به آنان . دژ عذق در نزد كبّا است همچنين از آن ايشان است يسيره مسجد حجّاج بن
هامش
( 1 ) - ابن شمه ، تاريخ المدينه ، ص 170 .
( 2 ) - ياقوت ، ج 4 ، ص 514 .