سعد بن خيثمة بن حارث رفتند . سپس در سال 199 منقرض شدند . بنى سالم را دژى است در مشرق مسجد قبا كه ابن زباله از آن نام برده است . ابن حزم مىگويد همهء بنى سالم از ميان رفتهاند و گويد كه در جاهليت هزار مرد جنگى از آنجا بيرون مىآمد . منازلشان نزديك صفينه بوده است .
بنى واقف در غرب مسجد فضيخ فرود آمدند . آثار بناهايشان تا زمان سمهودى بر جاى بوده است .
بنى واقف اطم ريدان را ساختند ، موضع آن در مغرب مسجد فضيخ است . و نيز از آنهاست بئر عايشه و بر سر آن بنايى برآوردهاند . و نيز از اماكن آنهاست بئر قربان و بر سر آن حديثه را ساختهاند و نيز عمارتى است در شرق مسجد شمس به جانب شمالى . آن دو را ميل ابو جيده از هم جدا كرده است پس آن موضع به نام او ناميده شد . آنگاه همهء آن ناحيه را بدان نام ناميدند و عمارت در آنجا بسيار شد . ساكنانش اهل خير و نيكوكارى هستند . « 1 »
در شرق مسجد شمس منازل بنى وائل است . آنها را مسجدى است كه به روايت ابن شبّه پيامبر - ص - در آنجا نماز گزارده است ، ولى در زمان سمهودى خراب بوده . سمهودى گويد : بنى وائل در محلهاى كه به نام آنها معروف شده ، منزل كردند . از آن ايشان است موجا و آن اطمى است در موصع مسجد بنى وائل . ولى مطرى و تابعانش موضع مسجد را معين نكردهاند . اما ياقوت به همين بسنده كرده كه واقف موضعى است در سمت بالاى مدينه . « 2 »
خانههاى بنى خطمه در زمان ابن زباله معروف بودهاند ، ولى مطرى مىگويد : مكان منازل بنى خطمه ، امروز ناشناخته است . ظاهرا آنها در عوالى در جانب شرقى مسجد شمس مىزيستهاند ؛ زيرا آن نواحى همه خانههاى اوس بوده است . « 3 »
سمهودى مىگويد كه به نظر ما نزديك ماجشونيه بوده ، زيرا ابن شبّه دربارهء سيلاب بطحان مىگويد كه در جفاف مىريزد و در آن جريان دارد تا به فضاى بنى خطمه و اعوس مىرسد . و در باب مذينب گويد كه با سيلگاه بنى قريظه در مشارف فضاى بنى خطمه تلاقى مىكند و خواهيم گفت كه اين در نزد بؤر النوره است كه در شمال ماجشونيه است و من در آنجا آثار بناهايى را ديدهام . « 4 »
هامش
( 1 ) - الجواهر الثمينه ، ص 111 .
( 2 ) - سمهودى ، ج 4 ، ص 893 .
( 3 ) - سمهودى ، ج 1 ، ص 140 و ج 2 ، ص 71 .
( 4 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 71 .