تخطي إلى المحتوى الرئيسي

الحجاز في صدر الإسلام ( حجاز در صدر اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 128

مساهمون:

ص١٢٨

آبهاى زيرزمينى

گويند كه غيقه زمين پست پهناورى است در ساحل دريا چند وادى در آن مىريزند . آن را دو شعبه است ؛ يكى بدان باز مىگردد و ديگرى در يليل جريان مىيابد و آن در وادى صفراء است . ( ؟ ) ابن سكّيت گويد غيقه آبى است زير زمينى بر ساحل دريا ، بالاتر از عذيبه . در جاى ديگر گويد : غيقه آب باريكى است كه بر سر آن نخلستانى است به طرف كوه جهينهء اشعر . « 1 »

بركه‌ها

مقدسى گويد : امجّ ، در آنجا بركه و قناتى است . « 2 » ابن رسته گويد : رويثه را بركه‌هاى آب است كه آنها را « احساء » « 3 » مىگويند سهيلى گويد : سقيا را چاههاى بسيار است . « 4 » و نيز بركه‌هايى .

بثور ( زمينهاى سست )

عرّام گويد در حدود تباله قريه‌اى است به نام رنيه . و قريه‌هايى به نامهاى بيشه و تثليث و يبمبم و عقيق ؛ عقيق تمره . همه از آن عقيل . بثور جمع بثر است و بثر آبى است كه در ريگها جارى است چون به مقدار يك يا دو ذراع يا حتى كمتر از يك ذراع ريگ را بكنند آب پيدا شود گاه نيز آبها چنان به سطح زمين نزديكند كه اگر ستوران زمين را با سم بكاوند آب پديد آيد . « 5 »
هامش
( 1 ) - ياقوت ، ج 3 ، ص 829 و سمهودى ج 2 ، ص 354 . ( 2 ) - مقدسى ، ص 79 . ( 3 ) - احساء و بثور آبى است كه در زير ريگها نزديك به سطح زمين وجود دارد گاه با كندن يك يا دو ذراع جارى شوند گاه نيز ستوران زمين را مىكاوند و آب بيرون مىآيد . م . ( 4 ) - ابن رسته ، ص 78 . ( 5 ) - عرّام ، ص 421 .
الحجاز في صدر الإسلام ( حجاز در صدر اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 128 | صالح أحمد العلي / عبد المحمد آيتى