و
1193 - و اصل بن عطا [ 1 ]
ابو حذيفة ، غزّال ، از موالى بنى صبّه ، متكلم ، بليغ ، اديب ذو فنون و خطيب . بدان سبب كه فراوان در بازار غزّالان نزد ابو عبد الله مولا قطن هلالى مىنشست او را بدين لقب خواندند . بشار بن برد پيش از آنكه آيين رجعت پذيرد و همهء امت را تكفير كند مدح و اصل را بسيار مىگفت و او را در خطابه بر خالد بن صفوان و شبيب بن شبّه و فضل بن عيسى ، در روزى كه نزد عبد الله بن عمر بن عبد العزيز والى عراق خطبه كردند ، ترجيح مىداد .
هنگامى كه بشار به رجعت قائل شد ، از و اصل پيوسته مىخواستند كه به الحاد او شهادت دهد . و اصل گفت : اين ابو معاذ كور ملحد چه مىگويد ، آيا كسى نيست كه او را بكشد .
و اصل در آغاز به مجلس حسن بصرى مىنشست چون اختلاف آشكار شد و خوارج مرتكب كبيره را تكفير كردند و حسن بصرى و يارانش به ايمان ايشان رأى دادند ، و اصل بن عطا از جاى خود برخاست و گفت : به منزلتى ميان دو منزلت كفر و ايمان قائل است .
حسن او را از مجلس خود بيرون راند و و اصل از او اعتزال نمود يعنى روى گردان شد ،
هامش
[ 1 ] الفهرست : 202 ، امالى المرتضى 1 : 163 ، ابن خلكان 6 : 7 ، ميزان الاعتدال 4 : 329 ، سير الذهبى 5 : 464 ، مرآة الجنان 1 : 274 ، لسان الميزان 6 : 214 ، الفرق بين الفرق : 117 ، النجوم الزاهرة 1 : 313 ، الشذرات 1 : 182 ، بنگريد به البيان و التبيين ، طبقات المعتزلة : 41 - 48 ، خطط المقريزى 2 : 345 ، مروج الذهب 5 : 22 ، مقاتل الطالبيين : 293 ، رغبة الامل 7 : 114 ، 116 .