علم آموختند . به سال 494 در نهر طابق [ 1 ] متولد شد و در موصل در شب عيد فطر سال 559 [ 2 ] وفات كرد .
او را تصانيفى است از جمله : تفسير القرآن ، در چهار جلد ، شرح الايضاح ابو على فارسى ، در چهل جلد ، شرح اللّمع فى العربية ، از ابن جنى كه آن را الغره ناميده است در سه جلد ، كتاب الاضداد و ازالة المراء فى الغين و الرّاء ، كتاب الدروس ، در نحو ، كتاب الدروس ، در عروض ، كتاب الرّياضة ، كتاب الضّاد و الظّاء ، به نام الغنية ، كتاب المعقود فى المقصور و الممدود ، تفسير الفاتحة ، تفسير سورة الاخلاص ، الفصول فى النحو ، المختصر فى القوافى ، شرح بيتى از شعر ملك صالح بن رزّيك در بيست كراسه ، النكت و الاشارات على السنة الحيوانات و ديوان شعر و ديوان رسايل .
با وجود وسعت دانش خطى زشت داشت و فراوان غلط مىنوشت و اين از او عجب بود . از بغداد به دمشق رفت و گذارش به موصل افتاد . وزير موصل گراميش داشت و مقام و منصب داد . در سال 568 در ايام المستضىء بالله ، كه بغداد در آب غرق شد ، آب به سرايش افتاد و كتابهايى را كه يك عمر گردآورده بود و ، بيشتر به خط او بود ، آب فرا گرفت . به او خبر دادند . غلامش را به بغداد فرستاد . كتابها در زير آوار مانده بودند . از بخت بد در جوار خانهاش دباغى بود . بوى بد دباغخانه در كتابها نفوذ كرده بود . كتابها را بدين حال نزد او بردند . از جمله كتابهاى تباه شده كتاب شرح الايضاح بود كه تنها شانزده مجلد از آن باقى مانده بود . زيرا آنها را با خود به سفر برده بود . براى زايل كردن بوى بد با چهل رطل لادن آنها را بخور داد . سودمند نيفتاد ولى چشمانش در اثر بخار لادن نابينا گرديد .
543 - سعيد بن محمد بن جريح [ 3 ]
ابو عقال قيروانى ، كاتب و اديب . وى كاتب قاضى سليمان بن عمران ، قاضى افريقيه بود . به سال 279 وفات كرد . از اشعار او ابياتى است در رثاء سليمان بن عمران [ 4 ] :
هامش
[ 1 ] م : نهر طاق .
[ 2 ] م : 569 .
[ 3 ] در جايى شرح حالى از او نيافتم .
[ 4 ] حاصل معنى : در شگفتم كه كه گورگاه او چگونه وسعت گرفت تا اين همه علم و عرفان را در خود جاى دهد .
مرگ به سراغ كسى آمد كه پنجاه و شش سال بر مسند قضا اقامت جسته بود .