149 - احمد بن محمد مهلّبى [ 1 ]
كنيهاش ابو العباس بود . محمد بن اسحاق نديم از او چنين ياد كرده است . وى در مصر اقامت داشت و به برجانى مشهور بود . از آثار اوست : شرح علل النحو ، كتاب المختصر فى النحو و در مصر مردى نحوى بود به نام على بن احمد مهلّبى و با او همزمان . اگر او همين باشد نديم در ذكر نامش دچار اشتباه شد ، اگر نه ، كس ديگر است و خدا داناتر است . ما شرح حال او را در باب خود مىآوريم .
150 - احمد بن محمد بن نصر جيهانى [ 2 ]
ابو عبد الله ، وزير نصر بن احمد بن نصر سامانى صاحب خراسان . اديب و فاضل بود .
محمد بن اسحاق نديم از او ياد كرده است و گويد از آثار او كتاب آيين است و كتاب العهود و الخلفا و الامراء . ديگر كتاب المسالك و الممالك و كتاب الزّيادات فى كتاب النّاشئ من المقالات .
احمد بن ابى بكر كاتب ، ابو عبد الله جيهانى را هجو كرده است در قصيدهاى كه اين ابيات از آن است [ 3 ] :
ايا ربّ فرعون لمّا طغى * و تاه و ابطره ما ملك
لطفت و انت اللّطيف الخبير * فاقحمته اليمّ حتى هلك
فما بال هذا الّذى لا اراه * يسلك الّا الذى قد سلك
مصونا على نائبات الدّهور
هامش
[ 1 ] الفهرست : 93 .
[ 2 ] الفهرست : 153 ، الوافى 8 : 55 ، ( ياقوت شرح حال محمد بن احمد بن احمد بن نصر جيهانى ، ابو عبد الله وزير نصر بن احمد را خواهد آورد ، شماره 963 ) .
[ 3 ] حاصل معنى : اى پروردگار من چون فرعون طغيان كرد و پادشاهيش سبب غرور او شد تو كه لطيف و خبير هستى لطف كردى و او را به دريا انداختى تا هلاك شد . پس چگونه كسى كه به همان راهى مىرود كه فرعون مىرفت ، از حوادث روزگار مصون است و چرخ به مراد او مىگردد . آيا تو به گرفتار ساختن او قادر نيستى ؟ پس او را گرفتار ساز تا پادشاهى جهان خاص تو گردد . نزديك است كه كار به جايى كشد كه مردم بگويند كار خدايى ميان آن دو مشترك است و گر نه چرا مهلت مىيابد درحالىكه در گمراهيش اين سان فرو شده است .