دروغگويانند ، پس بايد از اين مصيبت عظمى كه عقابى سنگين در پى دارد گفت انا للَّه و انا إليه راجعون . مىگويم در همين زمينه از امير المؤمنين على عليه السّلام روايت شده كه بنده طعم ايمان را نخواهد چشيد مگر اينكه بداند آنكه ضرر مىرساند و نفع مىبخشد جز خداوند يكتا ، ديگرى نيست ، و اگر بنده به اين مقام رسيد به آنچه كه در دست دارد بيش از آنچه كه نزد خدا است مطمئن نخواهد بود ، و وجود و عدم ، و غناء و فقر برايش يكسان است .
و اما كسى كه اسباب را ببيند ، و از مسبب الاسباب غافل باشد ، و بر ضمانت خداوند اطمينان نداشته باشد سزاوار است كه او را عابد براى اسباب بدانيم نه براى خدا ، مگر اينكه بگوئيم اعتقادش به خدا از روى جزم و يقين بوده ، ولى اينكه اين اعتقاد و ايمان در عملش اثرى بر جاى نگذاشته ، بخاطر بيمارى دل و ضعف او ، و استيلاء ترس بر او و تزلزل خاطرش بخاطر غلبهء اوهام بر او بوده است ، زيرا گاه مىشود كه قلب به تبع وهم نا آرام مىشود ، و پيرو وهم مىگردد بدون اينكه نقصانى در اعتقاد انسان باشد ، مثلا انسان از اينكه شبى را با مرده اى در خانه اى يا در گور آن مرده به صبح آورد با اينكه مىداند آن مرده هم چون ساير جمادات است و كارى از او ساخته نيست وحشت دارد و دل به اين امر راضى نمىگردد .
مطلب ديگر اينكه صلوات تو بر پيامبر مىبايست كه از قبيل همان نمازت كه براى خدا است باشد ، زيرا نماز عبارت از خدمت و عبوديت و ميل و رغبت از سوى بنده نسبت به پروردگار است ، و اظهار اين امور نسبت به خداى متعال با انجام نماز است كه تحقق مىيابد ، همچنين
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 433
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٤٣٣