به غير من مشغول باشد ، او در زمرهء كسانى است كه خود را بمسخره گرفتهاند ، و نامش در ديوان زيانكاران ثبت خواهد شد . انتهى .
مىگويم در الفاظ اين روايت تأمل نما ، شايد آنچه را كه ما در مورد حقيقت سجود بيان داشتيم در آن بيابى ، چرا كه آن معنائى را كه امام مىفرمايد كه اگر كسى در تمام عمرش يك دفعه هم كه شده چنين سجده اى انجام دهد زيانكار نخواهد بود ، جز با آنچه كه ما بيان داشتيم مناسبت نخواهد داشت ، بخصوص اينكه بعدا در پاداش آن انس با خدا ، و راحتى در آينده را بيان مىكند . كه انس با خدا جز با تجلى آن مطلوب و وصال او ميسر نشود .
همچنين آنجا كه مىفرمايد : با خدايش خلوت كند ، و يا آنجا كه مىفرمايد : خداوند معناى سجود را وسيلهء تقرب دل و سر و روح انسان به خود قرار داده است ، اين جز با آنچه كه ما گفتيم ممكن نيست ، و اگر كسى بگويد فرمايش امام آنجا كه مىفرمايد « هر كس در نماز دلش در پى چيزى غير خدا باشد ، او نزديك به آن چيز ، و از حقيقتى كه خداوند از نماز اراده نموده بدور خواهد بود » اين را مىرساند كه مقصود حضرت ، همان حضور قلبى است كه در جميع احوال نماز از افعال و اقوال آن لازم است مىباشد ، مىگوئيم ولى اگر تأمل بيشترى شود گر چه مطلب ، در بيان امر عامى كه بجميع اجزاء نماز مربوط مىشود كه همان حضور قلب باشد هست ، ولى لازمهء همين حضور قلب اينست كه حال سجده به همان گونه اى كه ما بيان داشتيم باشد ، زيرا حضور قلب در حال قيام باينستكه ، نماز گزار بمقام عبوديت و ربوبيت التفات داشته باشد ، و در ركوع آنچه كه حضور قلب اقتضا مىكند اينست كه
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 425
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٤٢٥