عامر بن صعصعه است . ولى چنان كه گفتيم اين درست نيست و بعضى مىگويند كه بنى سلول و بنى يزيد برادرند و همه را بنى فاطمه گويند . اين بنى سعد را سه بطن است : بنى ماضى بن رزق بن سعد و بنى منصور بن سعد و بنى زغلى بن سعد . رياست بر كوچندگان و باشندگان بر عهدهء بنى زغلى بن سعد است . و رئيس آنان از اين خاندان - به طورى كه دريافتهايم - زيان بن زغلى بود و پس از او برادرش ، ديفل سپس برادرشان ابو بكر آنگاه پسر او ساسى بن ابى بكر سپس برادرش معتوق بن ابى بكر . آنگاه رياست به پسر عمشان موسى بن ابى الفضل بن زغلى رسيد ، و بعد از او ابو الليل بن ابى موسى بن ابى الفضل رياست يافت . و او در اين زمان در اين مقام بود و در سال 791 درگذشت و پسرش در ميان قومش به جاى او نشست .
از همپيمانان ايشان - چنان كه گفتيم - بنى عامر بن زغبه بود . با آنان در جولانگاههايشان مىگشتند و به هنگامى كه جنگى پيش مىآمد به ياريشان بر مىخاستند . ميان رياح و زغبه در عهد موسى بن محمد بن مسعود و پسرش شبل در ايام المستنصر بن ابى حفص كشمكشهايى بود كه از ابن بنى يزيد به سبب قرب جوار در آن شركت داشتند . زيرا بنى عامر در شمار همپيمانان و يار ديگران ايشان بودند . و در برابر اين ياريگرى راتبهاى از مزروع به آنها داده بودند به نام غراره كه مقدار آن هزار غراره مزروع بود . گويند كه ابو بكر بن زغلى مغلوب رياح شد و در ايام فتنهاى كه ميان آنان بود سرزمين دهوس از مواطن حمزه را از آنان بستد . ابو بكر از بنى عامر يارى خواست . بنى شافع به سردارى صالح بن بالغ و بنى يعقوب به سردارى داود بن عطاف و بنى حميد به سردارى يعقوب بن معرف بيامدند و او توانست موطن خود بازستاند . در قبال اين خدمت مقرر شد كه هر ساله هزار غراره بدهد و اين وسيله همچنان براى بنى عامر باقى ماند .
چون يغمراسن بن زيان ، تلمسان و نواحى آن را تصرف كرد ، زناته وارد تپهها و روستاها شد و بنى معقل را فساد و كشتار و تاراج افزون گرديد . يغمراسن اين بنى عامر را از جولانگاههايشان در صحراى بنى يزيد بياورد و در جوار خود ، در صحراى تلمسان جاى داد ، باشد كه در برابر معقل سدى باشند . پس در آنجا فرود آمدند . حميان از بطون بنى يزيد نيز از پى ايشان آمدند . ولى اينان در جايى درنگ نكردند و در اين عهد در زمرهء بنى عامرند . بنى يزيد روستاها و اراضى حاصلخيز را گرفتند و در آنجا سكونت گزيدند . شمار كمترى از ايشان از پى قوت در سير و كوچاند . اينان گروههايى از عكرمه و برخى بطون عبس هستند كه با بنى زغلى در صحراهايشان مىگردند و بيشتر ايام سال را با همپيمانان خود ، كوچندگان رياح يا زغبه ، در صحرا در سير و حركتاند و تا اين زمان بر همان حال هستند .
از بطون بنى يزيد بن عبس ، بنى خشين و بنى موسى و بنى معافا و بنى لاحق هستند . رياست بر ايشان و بنى معافا در ميان بنى سعد بن مالك و بنى جواب و بنى كرز و بنى مربع يا مرابعه است . و اينان در اين زمان در شمار بطون حمزهاند . از بنى مربع خاندانى است كه در ضواحى تونس - در اين زمان - مىگردد و خود را به زغبه منسوب مىدارد . و اللّه الخلاق العليم .
تاريخ ابن خلدون ( فارسي ) — صفحة 45
مساهمون: ابن خلدون
ص٤٥