واژگان
بورا : به هلاكت افتاده .
الصرف : به فتح صاد به معناى دفع كردن .
الفتنه : در اينجا به معناى آزمايش است .
اعراب
« هؤلاء » بدل از « عبادى » است . « سبحانك » منصوب است به عنوان مفعول مطلق .
« مِنْ أَوْلِياءَ » .
« من » از لحاظ اعراب زايد است و « أولياء » مفعول اوّل است براى « نتخذ » و
« مِنْ دُونِكَ »
مفعول مقدم و دوم آن مىباشد . مصدر برگرفته از
« أَنْ نَتَّخِذَ »
فاعل « ينبغى » و جملهء
« إِنَّهُمْ لَيَأْكُلُونَ » .
. . حال از « المرسلين » است : إلّا و هم يأكلون . دليلى براى اينكه جمله را مستثنا قرار دهيم وجود ندارد - چنانكه صاحب مجمع البيان گفته است - زيرا تمام پيامبران ، بدون استثنا ، غذا مىخورند و در بازارها راه مىروند .
تفسير
وَ يَوْمَ يَحْشُرُهُمْ وَ ما يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَقُولُ أَ أَنْتُمْ أَضْلَلْتُمْ عِبادِي هؤُلاءِ أَمْ هُمْ ضَلُّوا السَّبِيلَ .
خداوند در آيات پيشين ، از مشركان و سخنانشان دربارهء پيامبرش و نيز از عذابى كه در روز قيامت به سراغشان خواهد آمد ياد كرد و در آياتى كه اينك در صدد تفسير آنها هستيم ، بيان مىكند كه او در روز قيامت مشركان و كسانى را كه اين مشركان آنها را به عنوان شريكان خدا انتخاب كرده بودند يكجا گرد مىآورد ، آنگاه از گروه پرستش شده در حضور گروه پرستشكننده مىپرسد : آيا شما اين گروه گمراه را فريب داديد و به آنان گفتيد : ما شريكان خدا هستيم ؟ هدف از اين پرسش آن است كه خداوند مىخواهد مشركان را سركوب و بر حجّتى كه از زبان پيامبران و