هدف از اين كار آن است كه انسان از عظمت جهان ، به وجود و عظمت آفرينندهء آن پى ببرد و به پروردگار و آفرينندهاش يقين پيدا كند . خداوند در برخى از آياتش بيان مىكند كه بهرغم تازگى و زيبايى در آفرينش انسان ، آفرينش جهان سختتر و بزرگتر از آفرينش انسان است : « آيا شما به خلقت سختتريد يا اين آسمانى كه او بنا نهاده ؟ » « 1 » نيز مىفرمايد : « آفرينش آسمان و زمين از آفرينش مردم بزرگتر است ، ولى بيشتر مردم نمىدانند » . « 2 »
آسمانها و زمين با استوارى ، ترتيب و نظم خود ، بزرگترين و روشنترين دليل بر عظمت آفريدگار در قدرت ، دانش و حكمت اوست . از آنجا كه جهان هستى روشنترين دليل بر وجود خدا و نور از هر موجود آشكارى آشكارتر است ، خداوند فرمود :
اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ .
مراد از نور خدا ، عظمت او در قدرت ، علم و حكمت اوست و اين عظمت در آفرينش جهان تبلور مىيابد ؛ زيرا هرچيزى در زمين و آسمان ، بهطور آشكار و روشن ، نشاندهندهء وجود و عظمت خداوند است . با اين بيان روشن مىشود كه هيچ تفاوتى وجود ندارد ميان اينكه بگوييم : « آسمانها و زمين نور خداست » و يا بگوييم : « خدا نور آسمان و زمين است » ؛ چرا كه معناى جملهء نخست چنين است : عظمت جهان نشاندهندهء عظمت خداست . و معناى جملهء دوم بدينترتيب است : عظمت خدا در عظمت جهان تجلّى يافته است . بنابراين ، دو جملهء مزبور نظير اين سخن است : استوارى اين ساختمان نشاندهندهء مهارت سازنده است و مهارت سازنده در استوارى اين ساختمان تجلّى يافته است .
مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فِيها مِصْباحٌ الْمِصْباحُ فِي زُجاجَةٍ الزُّجاجَةُ كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لا شَرْقِيَّةٍ وَ لا غَرْبِيَّةٍ يَكادُ زَيْتُها يُضِيءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ
هامش
( 1 ) . نازعات ( 79 ) آيهء 27 .
( 2 ) . غافر ( 40 ) آيهء 57 .