مىشمارد » ، يعنى حسابرسى او را ، محاكمهء او را و يا كيفر او را .
اعراب
« كم » خبريه كه معناى ظرف زمان را در بردارد و محل آن منصوب به « لبثتم » است .
« عدد » منصوب است بنابراينكه تميز مىباشد و نصب تميز « كم » در اينجا روا مىباشد ؛ زيرا ميان آن و تميزش فاصله افتاده است و اگر اين فاصله نمىبود ، جرّ آن واجب بود ، چرا كه تميز « كم » خبريه واجب الجرّ است ، مگر اينكه ميان ايندو فاصله وجود داشته باشد . « سنين » مجرور به اضافه است . عددا سنين نيز خوانده شده كه در اين صورت ، « سنين » بدل از « عدد » خواهد بود . « قليلا » صفت براى مفعول محذوف است : زمنا لبثا قليلا . مصدر برگرفته از ( إنكم تعلمون ) فاعل براى فعل محذوف است : لو ثبت علمكم . « عبثا » مصدر در موضع حال از « خلقناكم » و به معناى عابثين است .
« أَنَّما خَلَقْناكُمْ » .
« أنّما » دو كلمه است : « أنّ » مشدد و « ما » كافّه از عمل .
« أنكم » عطف است بر
« أَنَّما خَلَقْناكُمْ »
. « هو » بدل از ضمير مستتر در خبر محذوف كه در تقدير چنين است : لا إله موجود إلّا هو .
« رَبُّ الْعَرْشِ »
خبر بعد از خبر است .
« مَنْ يَدْعُ »
« من » شرطيه است . جملهء
« لا بُرْهانَ لَهُ »
صفت است براى « إلها » .
« فَإِنَّما حِسابُهُ »
جواب شرط است .
تفسير
قالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ .
ضمير « قال » به خداى عزّ و جلّ برمىگردد و يا به فرشتهاى كه در قيامت مأمور پرسيدن است . اين خطاب براى منكران قيامت است و مورد پرسش ، مدّتى است كه كافران اين مدّت را در زندگى دنيوى در كفر و فساد بسر بردند و هدف از اين پرسش آن است كه آنان در روز قيامت - به سبب كفرشان و نيز بر اثر اينكه كسانى را كه آنان را از ترس و عذاب اين روز مىترسانيدند ،