نمىتوانند برسانند .
وَ لَوْ رَحِمْناهُمْ وَ كَشَفْنا ما بِهِمْ مِنْ ضُرٍّ لَلَجُّوا فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ .
پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله پس از آنكه از مكه به مدينه هجرت كرد ، بر قريش سخت گرفت . از اينرو ، گشتهاى نظامى اعزام كرد تا راه آنان را ببندند و فرماندهى برخى از اين دستههاى نظامى را شخصا به عهده مىگرفت . او دستور داد كه هركس به او ايمان بياورد ، بايد از كافران قريش قطع رابطه كند . ازاينرو ، آنان در سختى و تنگنا قرار گرفتند ، لكن همچنان به گمراهى و كفر خود ادامه مىدادند و اگر خداوند اين سختى و گرفتارى را از آنان برمىداشت ؛ باز هم عبرت نمىگرفتند و از گمراهى خود بازنمىگشتند .
وَ لَقَدْ أَخَذْناهُمْ بِالْعَذابِ فَمَا اسْتَكانُوا لِرَبِّهِمْ وَ ما يَتَضَرَّعُونَ .
اگر خداوند به آنان بيم و هشدار دهد ، روى برمىتابند و اگر عذابشان كند ، اندرز نمىگيرند و اگر اين عذاب را از آنها بردارد ، دست به مخالفت مىزنند و به همين ترتيب ، تا اينكه روز قيامت فرامىرسد و خداوند پرده را از برابر چشمان آنان برمىدارد و آنان كيفر بىخبرى و مخالفتشان را مشاهده مىكنند و در اين هنگام است كه اميد رهايى را از دست مىدهند و از هر نيكى مأيوس مىگردند و به سبب آنچه از دست دادهاند ، پشيمان مىشوند . امّا آنهنگام ، هنگام پشيمانى نيست .
حَتَّى إِذا فَتَحْنا عَلَيْهِمْ باباً ذا عَذابٍ شَدِيدٍ إِذا هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ .
خداوند آنان را از اين عذاب سخت هشدار داده است ، لكن آنان جانهاى خود را خوار شمردند و آن را در معرض هلاكت و خوارى قرار دادند .
وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ .
تا از آنچه مىشنويد و مىبينيد بهرهمند شويد و به خير و صلاح پى ببريد . نعمتهاى خدا بر انسان قابل شمارش نيست . بزرگترين اين نعمتها عقل و پس از آن گوش و چشم است . خداوند گوش را بدينسبب در هنگام بيان مقدم داشته كه نوزاد از آغاز ولادتش مىشنود ، در حالى