كه واژه « لعل » هرگاه از سوى خدا باشد به معناى حتم و وجوب است و هرگاه از سوى ديگران باشد به معناى احتمال و اميدوارى مىباشد .
هُوَ اجْتَباكُمْ .
ضمير « هو » بهخدا برمىگردد و خطاب « اجتباكم » براى مسلمانان است . دليل اين گزينش هم آن است كه خداوند آنان را به وجود سرور فرستادگان و خاتم پيامبران اختصاص داد و نيز به آيين جاويدان ، فراگير و آسان او .
وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ .
اين جمله بيانگر يكى از اصول شريعت اسلامى است كه وسعت ، نرمى و انعطافپذيرى اين شريعت در آن تجلى يافته است .
در حديث آمده است : « دين خدا آسان است » ، نه مشقتى در آن است و نه زحمتى و اين همان دين فطرت است . فقها چندين فتوا و حكم در تمام ابواب فقه را براساس همين اصل صادر كردهاند . در كتابها و بر زبانهاى آنها اين جملهها مشهور است :
« ضرورتها چيزهاى حرام را مباح مىكند » ، « زيان بيشتر به وسيلهء زيان كمتر از بين مىرود » . « زيان خصوصى را به منظور دفع زيان عمومى مىتوان تحمل كرد » يكى از روشنترين نمادهاى آسان بودن دين اسلام آن است كه هيچ واسطهاى ميان انسان و آفريدگارش وجود ندارد ، درحالىكه اديان ديگر چنين نمىباشند .
مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْراهِيمَ .
مراد از ملة ، دين است و دين ابراهيم با تمام اصولش و بسيارى از احكام شريعت و فروعش در اسلام به چشم مىخورد . ابراهيم عليه السّلام پدر حقيقى پيامبران و پدر معنوى پيروان اديان آسمانى است ؛ زيرا او هم جلوتر از ديگر پيامبران است و هم تمام پيروان اديان آسمانى بر نبوت و عظمت او اتفاقنظر دارند .
هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ وَ فِي هذا .
برخى گفتهاند : ضمير
« هُوَ سَمَّاكُمُ »
به « إبراهيم » برمىگردد و
« فِي هذا »
متعلق است به محذوف ؛ يعنى و فى هذا شرف لكم و جمله مستأنفه است . برخى گفتهاند : « هو » به خدا برمىگردد و اشارهء موجود در سخن خدا :
« وَ فِي هذا »
به قرآن است . مجرور متعلق به فعل محذوف و عطف است بر سماكم و تقدير چنين مىباشد : إنّ اللّه سمّاكم يا أمّة محمّد المسلمين فى الكتب