اعراب
« اتَّقُوا رَبَّكُمْ »
بنابر حذف مضاف است ؛ يعنى عذاب ربكم . « يوم » متعلق به « تذهل » است . « ترى » در اينجا بصرى ، يعنى ديدن با چشم است ، نه قلبى ( ديدن با قلب ) و به يك مفعول متعدى مىشود كه عبارت باشد از : « الناس » . « سكارى » حال از « هم » است .
ضماير سهگانهء « عليه » و
« أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ »
به شيطان برمىگردند . ضمير « فإنّه يضله » براى شأن است . و مصدر مؤوّل از « إنّه من تولّاه » نايب فاعل براى « كتب » . من تولاه « من » مبتدا و مصدر مؤوّل از
« فَأَنَّهُ يُضِلُّهُ »
خبر براى مبتدا محذوف است ؛ يعنى فالشأن إضلال الشيطان له و جملهاى كه از اين مبتدا و خبر تشكيل مىشود خبر است براى
« مَنْ تَوَلَّاهُ »
و جملهء
« مَنْ تَوَلَّاهُ »
و خبرش ، خبر براى « أنه » اوّلى است . جملهء « نقرّ » جملهء مستأنفه و خبر براى مبتدا محذوف است ؛ يعنى و نحن نقرّ . مفعول « نقرّ » محذوف مىباشد و تقدير چنين است : نقرّ الولد .
« ما نَشاءُ »
« ما » مصدريه ظرفيه و به معناى مدة مشيئتنا و متعلق به « نقر » است . « طفلا » حال و لفظ آن مفرد و معنايش جمع است . « شيئا » مفعول مطلق است . « هامدة » حال است ؛ زيرا « ترى » در اينجا بصرى است و به يك مفعول متعدى مىشود .
تفسير
در اين آيات ، نسبت به روز قيامت هشدار و بيم داده شده و نيز به سختىها و وحشتهاى موجود در اين روز و نكوهش انسان نادان و لجباز ، اشاره گرديده است .
آنگاه براى اثبات وجود قيامت دليل آورده شده كه جزئيات اين مطلب از قرار زير است :
1 .
يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ .
مراد از ساعت ، روز قيامت است . اين روز را بدان سبب ، ساعت ناميدهاند كه تمام آفريدگان به سوى آن