امانشان داشت » . « 1 » ما اين سخن را مىگوييم ، درحالىكه مىدانيم هيچ مانعى از جمع ميان اين دو طريق وجود ندارد .
فَمَحَوْنا آيَةَ اللَّيْلِ .
اضافه شدن « آية » به « ليل » بيانيه است ؛ نظير نفس الشى و مسجد الجامع كه معنايش چنين است : نشانهاى كه عبارت از شب است و مسجدى كه همان جامع است .
پرسش : ظاهر واژهء محو به معناى از بين بردن و نابود كردن از پايه است ، درحالىكه مىدانيم شب عينا موجود است .
پاسخ : مراد از محو در اينجا ، اثر نداشتن شب در فعاليت و كار است ؛ زيرا مردم بر عكس روز ، در شب آرام مىگيرند و كار نمىكنند . خداوند تعالى مىگويد : « شب را وسيلهء آرامش قرار داديم » . « 2 » نيز مىگويد : « شب را لباس و روز را وسيلهء معيشت قرار داديم » . « 3 »
وَ جَعَلْنا آيَةَ النَّهارِ مُبْصِرَةً .
نشانهء روز را روشن قرار داديم تا هرچيزى آشكارا ديده شود .
لِتَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ .
شب براى آرامش و استراحت و روز براى كار و جستجوى روزى با زحمت كشيدن و عرق پيشانى است ، نه با تقلب و نيرنگ ، نه با خيانت و دلّالى . تا بخشش را از پروردگارتان جستجو كنيد ، نه از سفارتخانهها و دفاتر جاسوسى . بخشش خداوند به هر جستجوگر و طالبى مىرسد و همان بهتر و ماندنىتر و پاكيزهتر است . پروردگارا ! ما را به وسيلهء حلالت از حرامت ، به وسيله فرمانبردارىات از نافرمانىات و به وسيلهء بخشش خودت از ديگران بىنياز كن .
وَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَ الْحِسابَ .
در اينباره در هنگام تفسير آيهء 36 سورهء توبه
هامش
( 1 ) . قريش ( 106 ) آيههاى 3 - 4 .
( 2 ) . انعام ( 6 ) آيهء 96 .
( 3 ) . نبأ ( 78 ) آيهء 11 .