را بزند . ازاينرو ، واژهء طائر هم براى كار نيك و هم براى كار بد كنايه آورده مىشود .
فى عنقه : كنايه از آن است كه عمل همچون گردنبند دختر جوان از انسان جدا نمىشود .
الكتاب : پروندهء عمل .
الوزر : گناه .
اعراب
« كُلَّ إِنسانٍ » ،
مفعول است براى فعل محذوف ؛ يعنى ألزمنا كلّ إنسان ألزمناه .
« بنفسك » . « باء » زايد و « نفسك » فاعل براى « كفى » . « اليوم » ، ظرف و منصوب است به وسيلهء « كفى » و « حسيبا » تميز است .
تفسير
اين سه آيه در لفظ اختلاف دارند و در معنا همانند يكديگرند . براى نمونه ، آيهء
وَ كُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناهُ طائِرَهُ فِي عُنُقِهِ
كنايه از اين است كه تنها انسان در برابر عمل خويش مسئوليت دارد . آيهء
وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاهُ مَنْشُوراً
بدين معناست كه انسان در فرداى قيامت ، هيچ كارش را نمىتواند پنهان كند : « روزى كه هركس كارهاى نيك و كارهاى بد خود را در برابر خود حاضر بيند ، آرزو كند كه اىكاش ميان او و كردار بدش فاصلهاى بزرگ بود » « 1 » به جلد سوم رجوع كنيد .
اقْرَأْ كِتابَكَ كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً .
انسان در روز قيامت به گواه و بازپرس نياز ندارد ؛ زيرا او خود گواه است و از خودش حساب مىكشد . طبرسى مىگويد : « خداوند به اين سبب ، انسان را بازپرس خودش قرار داده است كه او در روز قيامت مىبيند كه تمام كارهايش نوشته شده و نيز مىبيند كه پاداش اين اعمال عادلانه
هامش
( 1 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 30 .