عذابشان خواهد كرد يا خير ؟
خدا در پاسخ اين پرسش مىگويد : تمام مردم ، بدون استثنا ، در روز قيامت به سوى خدا بازمىگردند ، حتى كسانى كه او آنها را در دنيا به سبب گناهانشان هلاك كرده است و عدم بازگشت آنان به سوى خدا پس از مرگ ناممكن است ، بلكه ناچار بايد در روز قيامت محشور گردند .
پرسش : آيا خداوند پس از آنكه آنان را در دنيا مجازات كرد ، در آخرت نيز آنها را به دليل كفرشان مجازات خواهد كرد ؟ و آيا ممكن است يك گناه دو مجازات داشته باشد ؟
پاسخ : هلاك كردن آنان در دنيا مجازات تكذيب بوده ، زيرا آنان پيامبرانى را كه با معجزات به سوى ايشان آمدند تكذيب كردند ، چنانكه اين سخن خداوند بر اين موضوع دلالت دارد : « قوم نوح را چون پيامبران را تكذيب كردند ، غرق كرديم » . « 1 » و نيز اين سخن خدا : « پيش از آنها قوم نوح و اصحاب رسّ و ثمود تكذيب كرده بودند و قوم عاد و فرعون و قوم لوط و اصحاب ايكه و قوم تبّع ، همه پيامبران را دروغ شمردند و مستحق وعدهء عذاب من شدند » . « 2 » و ديگر آيات . امّا عذاب آخرت بر اثر خود كفر و نيز ساير گناهان است ؛ همانند دروغ ، ستم و . . . بنابراين ، مجازات متعدد در برابر گناهان متعدد است ، نه براى گناه واحد .
حَتَّى إِذا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَ مَأْجُوجُ وَ هُمْ مِنْ كُلِّ حَدَبٍ يَنْسِلُونَ .
در تفسير آيهء 94 سورهء كهف از برخى مفسران نقل كرديم كه يأجوج همان تاتار و مأجوج عبارت از مغول است و نيز در تفسير آيهء 98 سورهء مذكور گفتيم : سدّ يأجوج و مأجوج با گذشت زمان از بين رفته است و اگر امروز باقى مىبود ، آشكار مىشد . بنابراين ، مراد از جملهء :
« فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَ مَأْجُوجُ » ،
پراكنده شدن آنان در سطح قارّههاست . در هرحال ، ما
هامش
( 1 ) . فرقان ( 25 ) آيهء 37 .
( 2 ) . ق ( 50 ) آيههاى 12 - 14 .