پيامبران كه عبارت است از : توحيد و فرمانبردارى از خدا در گفتار و كردار . خطاب « أمتكم » براى تمام مردم است بدون استثنا و معناى آيه چنين است : بر شماست اى مردم ! كه به دين يكتاپرستى درآييد ، چنانكه پيامبران بر اين بودند و نيز خداى يك و يگانه را بپرستيد و خالصانه در گفتار و كردارتان او را در نظر بگيريد .
وَ تَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ .
خدا به آنان دستور داد كه همگى بر دين توحيد باشند ، امّا آنها به چند گروه و دسته تقسيم شدند : برخى منكر خدا شدند و برخى براى او شريك قرار دادند و حتى پيروان پيامبران ، برخى از آنان برخى ديگر را لعنت مىكردند و برخى از برخى ديگر بيزارى مىجستند و حتى پيروان يك پيامبر همچنين وضعيتى داشتند .
كُلٌّ إِلَيْنا راجِعُونَ .
اين جمله هشدارى است به پراكندگى ، چنددستگى و انحراف آنها از حق .
فَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلا كُفْرانَ لِسَعْيِهِ وَ إِنَّا لَهُ كاتِبُونَ .
ايمان به همراه كار شايسته ، راهى است به سوى بهشت و ايمان بدون عمل هيچ سودى ندارد ؛ زيرا خدا مىگويد : « ايمان كسى كه پيش از آن ايمان نياورده يا به هنگام ايمان كار نيكى انجام نداده است ، براى او سودى نخواهد داشت » . « 1 » امّا كار شايسته بدون ايمان در دنيا به گونهاى براى صاحبش سود مىرساند و ممكن است در آخرت هم موجب كم شدن عذاب وى گردد . در اينباره ، زير عنوان « كافر و عمل نيك » در هنگام تفسير آيهء 178 سورهء آل عمران ، جلد دوم به تفصيل سخن گفتيم . نظير اين آيه در سورهء نحل ، آيهء 97 ، جلد چهارم بيان شد .
وَ حَرامٌ عَلى قَرْيَةٍ أَهْلَكْناها أَنَّهُمْ لا يَرْجِعُونَ .
اين آيه پاسخ به يك پرسش مقدّر است : مشركانى كه از مردم قريههايى بودند كه ما آنان را بر اثر كفرشان هلاك كرديم ، آيا خداوند پس از مرگ ، بار دوم آنها را زنده و در آخرت هم همانند دنيا
هامش
( 1 ) . انعام ( 6 ) آيهء 158 .