بهكار انداختن خرد
3 . اسلام خرد را به انديشيدن ، فكر كردن و مشاهدهء دقيق طبيعت فرامىخواند تا جستجو كند و اسرار ، فوايد و سودهاى اين طبيعت و رابطهء آن با آفريدگار و انسان را بهدست آورد و همچنين ، مىخواهد كه دين ، دانش و فلسفه بر اين مشاهدات و شناخت حسّى استوار باشد ، شناختى كه مسلمانان در گذشته ، برطبق آن حركت مىكردند و اين شناخت از آنان به اروپايىها منتقل گرديد و به صورت پايه دانش تجربى در نزد آنان درآمد : « آيا در ملكوت آسمانها و زمين و چيزهايى كه خدا آفريده است نمىانديشند ؟ » « 1 »
آزادى انديشه
4 . اسلام تا آن اندازه در سخن گفتن و انديشيدن آزادى داده است كه خداوند به بندگانش ، يعنى فرشتگان اجازه داد كه به او مراجعه كنند و به او بگويند : « آيا كسى را در آن ( زمين ) مىآفرينى كه در آن فساد مىكند و خونها را مىريزد » . « 2 » نيز به ابراهيم عليه السّلام اجازه داد كه دربارهء قوم لوط با او به جدال برخيزد چنانكه در آيهء 74 سورهء هود آمده است و حتى خدا به ابليس اجازه داد كه با او احتجاج كند و بگويد : « من از او ( آدم ) بهترم . مرا از آتش آفريدى و او را از خاك » . « 3 »
همگانى و فراگير
5 . همهء تعاليم اسلام ، همگانى و فراگير است و به فرد ، گروه و نژاد خاصّى
هامش
( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 185 .
( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 30 .
( 3 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 12 .