مىشود و نه گريزنده مىتواند او را ناتوان سازد و بهترين مرگ ، شهادت براى احقاق حق و ابطال باطل است .
وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً وَ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ .
خداوند بندگانش را هم به وسيلهء آنچه دوست مىدارند مىآزمايد و هم به وسيلهء آنچه نفرت دارند ، تا حقيقت هركدام نمايان گردد . ازاينرو ، هركس كه در هنگام آسايش سپاسگزار باشد و در هنگام سختى شكيبا ، از زمرهء اخلاصمندان و مؤمنان است و پاداش و مزد خود را دارد و هر كسى كفران بورزد و گردنكشى كند ، او از افرادى محسوب مىشود كه استحقاق عذاب را دارند . نقل كردهاند : امير مؤمنان عليه السّلام بيمار شد و اصحابش از او عيادت كردند و گفتند : حال شما چگونه است يا امير مؤمنان ؟ امام عليه السّلام فرمود : بد است . آنان گفتند :
چنين سخنى از امثال شما به دور است . گفت : خداوند مىفرمايد : « شما را به خير و شرّ مىآزماييم » . خير عبارت است از : سلامت و ثروت و شر عبارت است از : تنگدستى و بيمارى . نيز فرمود : « كسى كه در دنيايش توانگر گردد و نداند كه به وسيله آن فريب خورده ، عقلش او را فريب داده است » . واژهء « فتنة » در آيه تأكيد براى « نبلوكم » است ؛ زيرا فتنة در اينجا به معناى آزمايش است . مىگويند : فتن الصائغ الذهب ؛ يعنى زرگر طلا را آزمود تا مرغوب را از نامرغوب آن جدا كند .
وَ إِذا رَآكَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ يَتَّخِذُونَكَ إِلَّا هُزُواً أَ هذَا الَّذِي يَذْكُرُ آلِهَتَكُمْ وَ هُمْ بِذِكْرِ الرَّحْمنِ هُمْ كافِرُونَ .
آنان به خدا كافر شدند و به سنگها ايمان آوردند .
بنابراين ، پيامبر صلّى اللّه عليه و إله آنها را به ايمان به خداى يگانه و دور انداختن آن سنگها فراخواند . مشركان ، پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و فراخوانى او به سوى حق روشن را به باد ريشخند گرفتند . از جمله سخنان او اين بود : بتها و سنگهايشان نه زيان مىرسانند و نه سود . . . .
برخى از مفسران مىگويند : « اين برخورد مشركان امرى بسيار شگفتآور است » .
امّا به عقيدهء من اين عمل مشركان هيچ شگفتى ندارد ؛ زيرا هركس كه پيرو منافع و