اعراب
« تعلّمن » در اصل تعلّمينى است و « رشدا » مفعول براى « تعلّمن » مىباشد . « خبرا » تميز است ؛ زيرا به معناى فاعل است : لم يحط به خبرك به و يا مفعول مطلق است ؛ زيرا لم تحط به معناى لم تخبر است . بنابراين ، معناى آن چنين است : لم تخبر به خبرا .
تفسير
فَوَجَدا عَبْداً مِنْ عِبادِنا آتَيْناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً * قالَ لَهُ مُوسى هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلى أَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْداً .
« من » در سخن خداوند :
« مِنْ لَدُنَّا عِلْماً »
براى تبعيض است . مراد از علم در اينجا دانستن غيب است ؛ يعنى مقدارى از دانش غيب را به او داديم . خداوند با اين جمله به سوراخ كردن كشتى و كشتن غلام [ توسط خضر ] اشاره مىكند .
صوفيه براى درست بودن طريقهء خودشان كه به علم لدنى اعتقاد دارند ، بر اين آيه تكيه مىكنند . علم لدنى ، يعنى دانشى كه بهطور ناخودآگاه و بدون واسطه براى انسان حاصل مىشود .
معناى آيه چنين است : وقتى كه موسى و جوان همراهش به آن مكانى كه قبلا بودند رسيدند ، مردى را كه از بندگان شايستهء خدا بود ، يافتند ، مردى كه خدا او را مورد رحمت خويش قرار داده و دانش فراوان و سودمند به او بخشيده بود . موسى عليه السّلام به او سلام كرد و او نيز به نحوى بهتر پاسخ سلام را داد . موسى عليه السّلام به او گفت : هدف من تويى ، آيا مرا همراه خودت مىبرى و چيزى را كه بهوسيله آن هدايت يابم و از آن سود ببرم به من مىآموزى ؟ كسانى كه به نبوت اين مرد شايسته قائلند ، به اين جمله از سخن خداوند استدلال مىكنند كه فرمود :
« آتَيْناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا » ،
زيرا رحمت همان نبوت است . به اين سخن مىتوان ايراد گرفت كه رحمت اعمّ از نبوت است و