تفسير
وَ إِذْ قالَ مُوسى لِفَتاهُ لا أَبْرَحُ حَتَّى أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ أَوْ أَمْضِيَ حُقُباً * فَلَمَّا بَلَغا مَجْمَعَ بَيْنِهِما نَسِيا حُوتَهُما فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَباً .
دربارهء موسى ، قهرمان اين داستان اختلاف است : آيا مراد از آن ، موسى بن عمران است و يا كسى ديگر ؟ رازى از يهوديان نقل مىكند كه مراد از آن ، موسى بن ميشا بن يوسف بن يعقوب است و او جلوتر از موسى بن عمران زندگى مىكرده است . بيشتر علما و مفسران بر آنند كه او همان موسى بن عمران مشهور است و ظاهر آيه نيز همين معنا را مىرساند . امّا مقصود از آن جوان خدمتگذار ، معروف است كه او يوشع بن نون ، خواهرزادهء موسى بن عمران ، شاگر مقرّب و جانشين او در ميان بنى اسرائيل مىباشد .
امّا آن شخصيتى كه موسى عليه السّلام به او گفت : « آيا با تو بيايم تا آنچه به تو آموختهاند به من بياموزى ؟ » معروف است كه او خضر مىباشد ، لكن خداوند نام او ، و نام جوان همراه موسى را بيان نكرده است . بنابراين ، خوب است كه از اين ، به جوان همراه موسى و از آن به دوست او تعبير كنيم .
برخى گفتهاند : خضر لقب است ، امّا نام او بليابن ملكان مىباشد . مفسران اختلاف دارند كه آيا او پيامبر است و يا ولى ؟ نيز برخى مىگويند : او از افرادى است كه عمر دراز مىكنند و تا روز قيامت زندهاند . لكن ما دربارهء نبوت و زندگى او سكوت اختيار مىكنيم ، زيرا دليل قاطعى از كتاب و سنّت كه ترديد انسان را در اين زمينه بر طرف سازد وجود ندارد و از طرفى نبوت و زندگى او ربطى به عقيدهء ما ندارد . برخى مىگويند : خضر از فرشتگان است و اين ، از همهء نظريات دور تر بهنظر مىرسد .
در روايتى آمده است كه فردى از موسى عليه السّلام پرسيد : چهكسى از همهء مردم داناتر است ؟ گفت : من . ازاينرو ، خداوند خواست فروتنى را به او بياموزد و اينكه بالاتر از هردانايى ، داناترى وجود دارد . بنابراين ، خداوند به او وحى كرد : در محلّ بههم