اين چيزها كه به سادگى از كنار آنها مىگذرند بيشتر فكر كند . معمولا مىگويند سوگند به چيزى دلالت بر احترام و بزرگداشت آن است ، ولى به نظر من دلالت بر اهمّيّت شناخت آن دارد . چه آن چيز خوب باشد ، يابد و فى المثل در قرآن سوگند به شب آورده مىشود و در روايات بيان مىشود كه منظور از شب ، دوران حكومتهاى استبداد مىباشد ، دوران استبداد نه اينكه چيز خوبى است ، بلكه شناخت خصوصيّات آن لازم است . جامعه تا شب شناس نباشد ، روز را به خوبى نمىشناسد . الخنّاس شناسى مهم است « 1 » .
اين جا سوگند به آسمان خورده مىشود كه بلند و رفيع است و در لغت هم سماء با سموّ به معناى عظمت و بلندى خويشند و از ميان اوصاف آسمان وصف بر جدار بودنش انتخاب مىشود كه باز هم همان بلندى و عظمت را مىرساند .
سوگند به آسمان كه چيزهاى مهم و مرتفع دارد ، سوگند به آسمان پر ستاره كه درخشش و جاذبه و عظمت دارد . سوگند به روز موعود ، روزى كه از طرف خداوند و نظام الهى وعدهء تحقّقش داده شده و حتمى است ، در نهايت اين زندگى مادّى يعنى روز غلبهء حق بر باطل ، در نهايت اين مبارزه كه از هابيل و قابيل يا جلوتر از آدم و شيطان و يا جلوتر از داخل جان انسان ، عقل و هوس شروع شده است .
روزى كه قرآن درباره اش فرموده :
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا
هامش
( 1 ) . البته در نظام كلّى جهان كه طبق مبانى فلسفه ، احسن النظامات است همهء چيزهاى بد هم در حسابرسى كلّى حسن دارند و براى كمال لازمند .