از اهل توحيدند كه بالاخره بواسطه توحيدشان نجات مىيابند .
لكن اين دو دسته اخبار نظر باطلاق آنها تمام نيست ، اما دسته اول - براى اينكه اخبار بسيار داريم ( چنانچه شرحش در خاتمه بيايد ) كه مؤمن هر چند معصيت كار باشد اگر با ايمان از دنيا برود بالاخره اهل نجات است و وارد دوزخ نخواهد شد و خوف از معصيت براى مؤمن از جهت اينست كه اولا - كثرت معاصى موجب زوال ايمان بشود ، چنانچه در اكثر اهل معصيت مشاهده شده كه بالاخره از ايمان خارج گرديدهاند .
و ثانيا - باعث مبتلا شدن ببليات دنيوى و سختيهاى مرگ و عذاب عالم برزخ و گرفتاريهاى عقبات قيامت ميگردد .
اما دسته دوم - آن هم درست نيست ، زيرا مخالفين و معاندين و مبغضين ائمه اطهار عليهم السّلام با اينكه اهل توحيدند در اخبار بسيار داريم كه عذاب آنها بمراتب از كفار و مشركين سختتر است و در رديف منافقين در درك اسفل معذب و مخلد خواهند بود .
و آنچه به نظر ميرسد كه هم جمع بين اين دو دسته اخبار باشد و هم با ساير ادله منافات نداشته باشد ، اينست كه اينان مستضعفين از كفار و مخالفين هستند كه حيله و دسترسى باينكه عقائد خود را تحصيل و تكميل كنند نداشته و معاندت و بغض ائمه هم در آنها نبوده است ولى نه باندازهء كه قاصر محسوب شوند تا اصل عذاب بر آنها روا نباشد و نه باندازهء كه مقصر معاند با تماميت وسائل باشند تا مخلد در عذاب گردند .
و همچنين بعضى از اهل ايمان كه مستضعف و دور دست از معارف دينى بوده و مسامحه در تحصيل و تكميل عقائد نموده و تنها به اسم تشيع اكتفاء كردهاند و اينها نيز نه قاصر صرفند كه از عذاب معاف باشند و نه مقصر صرف كه بتوان اصل ايمان را از آنان سلب نمود .
كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى ) — صفحة كلم الطيب 773
مساهمون: سيد عبد الحسين طيب
صكلم الطيب ٧٧٣