و شكر اللّه مساعيهم در اين باره نوشتهاند مانند بحار و نجم الثاقب و جنة المأوى و دار السلام و الزام النواصب و كفاية الموحدين و غير اينها مراجعه نمايد و ما به همين اندازه براى اثبات وجود مبارك امام زمان اكتفاء مينمائيم .
تبصرة - اگر گفته شود در اخبار دارد كه حضرت صاحب الامر در توقيع شريف خود بعلى بن محمد سمرى نايب چهارم فرمود « هر كس پيش از خروج سفيانى و صيحه آسمانى ادعاى مشاهده كند دروغگو و افتراءزننده بر ماست » ( چنانچه در شرح حال نواب اربعه بيايد ) و همچنين اخبار ديگرى كه به اين مضمون وارد شده كه ظاهر آنها منافى با حكايات بسيار و متواتر و قطعى - الوقوعى است كه احصاء آنها از جهت كثرتش ممكن نبوده و بر مشاهده و تشرف بدرك زيارت حضرت صاحب الامر عجل اللّه تعالى فرجه در زمان غيبت كبرى دلالت دارد .
گوئيم از اين اشكال به چند وجه جواب داده شده .
وجه اول : مراد از اين اخبار نفى ديدن و شناختن است اما اينكه ببينند و بعد معلوم شود امام بوده نفى نشده .
و اين جواب تمام نيست ، زيرا اولا در بسيارى از قضاياى مذكوره حضرت را شناخته و بسا خود را معرفى نموده است و ثانيا اخبار مذكور مشاهده را بطور كلى نفى مىكند .
وجه دوم : مراد از اين اخبار ادعاء مشاهده با نيابت و سفارت و رسانيدن اخبار از جانب او به شيعه است نظير آنچه در غيبت صغرى بوده .
وجه سوم : كه به نظر تمامتر مىباشد اين ستكه اخبار مذكور مشاهده را نفى مىكند و ظاهر لفظ مشاهده فعل اختيارى است به اين معنى كه كسى ادعاء كند من به اختيار خود خدمت امام زمان ميرسم و ميدانم در چه جائى است او دروغگو و مفترى است ولى اينكه حضرت خود را نشان دهد و او را بشناسد چنانچه اكثر حكايات از اين قبيل است نفى نشده .
كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى ) — صفحة كلم الطيب 547
مساهمون: سيد عبد الحسين طيب
صكلم الطيب ٥٤٧