مطلب شمّهء از كلمات فلاسفه و دانشمندان غرب را در فضائل و مكارم اخلاق پيغمبر اسلام ذكر ميكنيم ، چون گواهى آنان دور از اتهام بمدح بىمورد و مبالغه است ، زيرا متهم بدوستى و طرفدارى او نيستند و پيداست كه فضل آنست كه دشمن به آن گواهى دهد و زيبائى آنست كه هوو به آن اعتراف نمايد ، چنانچه آن شاعر ميگويد :
« شهد الانام بفضله حتى العدى * و الفضل ما شهدت به الاعداء »
دكتر گوستاولبون فرانسوى مؤلف كتاب تمدن اسلام و عرب مىنويسد « اگر بخواهيم بزرگى و اهميت رجال بزرگ عالم را از روى آثار و كارهاى آنها بسنجيم هرآينه بايد گفت : كه پيغمبر اسلام در ميان رجال تاريخ يك رجل بسيار بزرگ نامى گذشته است ، مورخين قديم بواسطه تعصبات مذهبى اهميتى به كارهاى او ندادهاند ولى در عصر حاضر مورخين نصارى حاضر شدهاند كه در اين باب از روى انصاف سخن گويند » .
مسيو بارتلمى سنت هيلر كه يكى از مورخين مشهور معاصر است در باره وى مىنويسد كه « پيغمبر اسلام از حيث عقل و فهم ، خداپرستى ، رحم و انصاف بر تمام معاصرين خود تفوق و برترى داشته حكومتى كه او براى خود حاصل نمود مبنى بود بر مزايا و فضائل نفسانى خويش و مذهبى را كه اشاعت داد آن مذهب براى اقوامى كه آن را قبول نمودند نعمت بزرگى گرديد ، اين مذهب چگونه مذهبى بود كه كرورها مردم را تابع خود قرار داد ؟ چه حقايق تازهء بود كه او به تمام عالم آنها را ظاهر و آشكارا ساخت » « 1 » .
فيلسوف و مورخ انگليسى توماس كارليل در كتاب قهرمانان خود راجع به پيشواى بزرگ اسلام چنين مىنويسد « اين فرزند باديه با دل پاك و چشمان زيبا و روح با عظمت و افكار روشن دور از هر گونه خودخواهى و خودپسندى و آز و طمع بين كسانى كه با پاى ثابت و عزم راسخ كوششها نمودند و بين آنهائى كه طبيعت
هامش
( 1 ) نقل از كتاب تمدن اسلام و عرب صفحه 136