بخواهد آنچه براى خود ميخواهد و بد بشمارد براى مردم آنچه را براى خود بد ميشمارد ، و عاقلترين مردم كسى است كه بيشتر ياد مرگ كند و غبطه بر آن كس بيشتر برده شود كه از پس مرگ ايمن از عقاب و كامياب از ثواب باشد ، و غافلترين مردم كسى است كه بتغيرات دنيا پند نگيرد و بزرگترين مردم از جهت منزلت و مكانت كسى است كه براى دنيا منزلتى قرار ندهد و داناترين مردم كسى است كه علم مردم را با علم خود منضم نمايد و شجاعترين مردم كسى است كه بر نفس خود غالب شود و باارزشترين مردم كسى است كه داناتر باشد و بىارزش ترين مردم كسى است كه نادانتر باشد و بىبهرهترين مردم از لذت دنيا حسود و ناراحتترين مردم بخيل است و بخيلترين مردم كسى است كه در اداى واجبات خداوند بخل ورزد و اولاى به حق در ميان مردم كسى است كه داناتر به حق باشد ، و بىحرمتترين مردم فاسق است و بىوفاترين مردم ملوك باشند و پادشاه را از همه مردم دوست كمتر باشد ، و فقيرترين مردم طماع است و غنىترين مردم كسى است كه اسير حرص نباشد و شايستهترين مردم از حيث ايمان كسى است كه اخلاقش نيكوتر باشد و گرامىترين مردم پرهيزكارترين آنهاست ) .
پنجم از معجزات اخلاق پيغمبر اسلام است :
حضرت محمد صلى اللّه عليه و آله و سلّم كاملترين افراد بشر از جهت اخلاق و كمالات نفسانى و سخىترين و شجاعترين و متواضعترين و زاهدترين آنها بود ، عبادتش از همه بيشتر و رحمت و شفقتش نسبت بزيردستان از همه زيادتر و عفوش از همه افزونتر و سلوكش با مردم از همه خوبتر ، و بالجمله در جميع ملكات فاضله و مكارم اخلاق از همه افضل و اكمل بود و از اين جهت خداوند در وصف او ميفرمايد :
إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ
« 1 » ( تو داراى اخلاق بزرگى هستى ( و براى اثبات اين
هامش
( 1 ) سوره نون آيه 4