كرده بودند كه تا كشته نشوند دست از يارى حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بر ندارند و وفا به اين عهد كردند و آنها كه كشته شدند حمزه و جعفر بودند و آن كه انتظار شهادت مىكشيد امير المؤمنين عليه السّلام بود از جنگ نگريختند مانند أبو بكر و عثمان و امثال ايشان و تغيير و تبديل در دين خدا نكردند مثل ايشان و در اسباب النزول از طرق عامه روايت كردهاند كه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمود منم آنكه انتظار شهادت ميكشم و تبديل نكردهام عهد خود را با خدا تبديلكردنى .
و دو استدلال در اين آيه نقل مىكنم براى تشييد اين مدعا يكى از مشاهير علماى عامه و يكى از اعاظم علماى خاصه .
( اول ) آنست كه امام فخر رازى كه امام سنيانست در تفسيرش ذكر كرده است كه حقتعالى در اين آيه امر كرده است مؤمنان را كه با صادقان باشيد پس بايد كه صادقان موجود باشند زيرا كه بودن با چيزى مشروطست به بودن آن چيز پس ناچار است كه در هر زمان
صادقان باشند پس بايد كه جميع امت اجتماعى بر باطل نكنند و اين دليل است بر آنكه اجماع حجت است و اين مخصوص زمان حضرت رسول نيست زيرا كه بتواتر ثابت شده است كه خطابهاى قرآن متوجه جميع مكلفين است تا روز قيامت و ايضا لفظ آيه شامل جميع اوقات هست و تخصيص ببعضى از ازمنه كه از آيه معلوم نيست موجب تعطيل حكم آيه است و ايضا حقتعالى اول امر كرده است ايشان را بتقوى و اين امر شامل هر كسى هست كه تواند بود كه متقى نباشد و خطاب بر او جايز باشد پس آيهء كريمه دلالت مىكند بر آنكه هرگاه كسى جايز الخطاست واجبست كه پيروى كند كسى را كه عصمت او از خطا واجب باشد و آنهايند كه خدا حكم كرده است به آنها كه صادقند و ترتب حكم در اين باب دلالت كند بر آنكه از براى اين واجبست بر جايز الخطاء كه اقتدا و پيروى كند صادق را كه مانع باشد او از خطاى او و اين معنى در همهء زمانها هست پس بايد كه معصوم نيز در همهء زمانها بوده باشد و ما اين را قبول داريم اما ما ميگوئيم كه معصوم جميع امت است و شيعه ميگويند كه يك شخص از امت است و ما مىگوئيم كه اين قول باطل است زيرا كه اگر چنين بود بايست كه ما بشناسيم كه آن شخص كيست تا متابعت او كنيم و ما كه نميشناسيم چنين كسى را در ميان امت تا اينجا ترجمهء كلام پيشواى اهل ضلالتست و حقتعالى بدست و زبان او جارى كرده بعد از اتمام دليل با نهايت اتفاق چنين جواب سستى گفته كه عصبيت و عناد خود را بر عالميان ظاهر گردانيده و اگر چه بر هيچ عاقل ضعيفى اين جواب پوشيده نخواهد بود .
حق اليقين ( فارسى ) — صفحة 66
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٦٦