تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ميراث حديث شيعه — صفحة 112

مساهمون:

ص١١٢

[ بيان روح نفسانى ]

دويم : روح نفسانى كه قوّهء حِسّ و حركت به آن تعلّق دارد و به وساطت پىها كه رسته‌اند از دماغ ، به مذهب اكثر حكما ، و از دل ، به مذهب ارسطو ، به جميع اعضا مىآيد و قوّهء حسّ و حركت مىرساند .

[ بيان روح طبيعى ]

سوّم : روح طبيعى كه قوّتى كه به او قائم است ، موجب غذا دادن به اعضا و نموّ آن مىشود و به واسطهء ( 1 ) رگ‌هايى كه به جگر رسته‌اند ، به مذهب حكماء ، و از دل ، به مذهب ارسطو ، قوّت به جميع اعضا مىآيد و افادهء آن دو فعل مىكند ، و اين سه روح از بخار اخلاط ، خصوصاً خون و هوايى كه استنشاق مىشود ، به هم مىرسد و چون در دل مىرسد ، روح مىشود و به مذهب اكثر حكما ، نفس ناطقه به ارواح حيوانى تعلّق دارد .

[ بيان خفت و ثقل ]

و روح طبيعى را دو خدمتكار است : يكى خفّت ، كه عبارت است از قوّتى كه قابل محيط باشد ، و يكى ثقل بر عكس آن .

[ بيان قوّهء محرّكه ]

و باز ، دو قِسم قوّتى ديگر قرار فرموده در حيوان : مُدركه و محرّكه . امّا محرّكه ، منقسم مىشود به دو قِسم : باعثه و فاعله .

[ بيان قوّهء باعثه و فاعله ]

و باعثه ، قوّتى است كه چون نفس در خيال گيرد ، امرى كه مطلوب باشد حصول آن يا دفع آن ، قوّت باعثه ، قوّت فاعله را باعث بر تحريك اعضا شود . پس اگر باعث جذب منفعتى باشد ، او را « قوّت شهوت » خوانند ، و اگر دفع مضرّتى باشد ،
هامش
( 1 ) . خ ب : وساطت .
ميراث حديث شيعه — صفحة 112 | مهدى مهريزى / على صدرائى خوئى