يك صورت آن بر وجه مشروح به محافظه قارص و به والى بغداد نوشته و يك صورت آن نيز به محافظ وان و والى چيلدر و والى ارزروم تحويل داده شده است .
BOA . Hatt Humayun 01302
- 60705 a 01
13 . عوارض گمركى مازاد از حجاج ايرانى
از طرف پادشاه ، از ديوان همايون به صورت كاملًا مخفيانه به حضرت شريف تأكيد مىشود :
از قديمالايام تا حال رسم بود كه عوايد جزئى مانند رسم « 1 » گمرك از داد وستد گرفته شود . ولى اين افراد به مملكتشان بازمىگردند و به حاكمانشان شكايت مىكنند و حاكمان آنها به دولت عليّه ملتجى مىشوند . با اين دغدغهها اوقات دولت عليّه را تلف و به خود مشغول نكنيد و خلاف اين امر رفتار نكنيد ؛ بر امر شاهانه ، تأكيد و بر اقتضاى آن ، تصديق شود .
4662
جودت خارجه : 6349
[ سند دوم ]
حاكم و والى ارزروم و امير همايون معاون وزير اكرم ، خلاصه دو ماده تحريرات وارد شده از طرف حضرت يوسفپاشا 1211 . . . 13 .
خلاف شرايط مصافاتى كه بين دولت عليّه و ايران منعقد شده است ، از حجاج و زوار و تجّار ايران با ظلم سكه اخذ مىشود . براى جمع كردن رسومات نيز انواع تعديات و ظلمها صورت مىگيرد .
غير از دريافت گمركهاى عادى و جارى ، سر مويى به آنها تعدى وارد نشود . در باب صيانت و حمايتشان ، اوامر شريف با توضيحات قبلًا صادر شده بود . و من بعد ، از هيچ كدام از فرد فرد طايفه مرقومه ، مطالباتى با عجز و كتككارى و بىاحترامى ، چيزى مطالبه نشود ، و [ اگر ] ديگر چنين رفتارى با حجاج و زوار ايرانى صورت بگيرد ، جهت اعزاز و اعتناى به
هامش
( 1 ) . ماليات .