196 . سختى راه جبل
ولايت بصر : ديوان رسايل
به جانب عاليه نظارت داخله جليله
سرورم حضرت صاحبدولت
صورت ترجمه نامه وكيل شهبندر همدان ، مبنى بر سختىهايى كه حجاج ايرانى در رفت و بازگشت در راه جبل به مكهمكرمه دچار مىشوند ، فرستاده شده است . مبنى بر منظور مندرجات آن مقتضى است تا كيفيت آن سريعاً تحقيق شود . نتيجه حاصل شده از اخبار اين عرايض ، تحريراتى است كه در اين باره به تاريخ 15 . ايلول . 1319 و به شماره 56 ، به جانب نظارتپناه عليّه ، ارسال شد و بنده چاكر مطالعه كرده است . بر مبناى اين عرايض ، حجاج ايرانى كه از طريق جبل به مكه مكرمه آمدند ، ورود آنها به ولايت بصره ( مسبوق نبوده ) اطلاع داده نشده است و از راه جبل ، هر سال به جانب حجاز مىروند و شكايتى از حجاج در اين سو شنيده نشده و ( بناء عليه ) در هر حال ، سختىهاى عرايضى كه در صورت نامه مذكور ديده شده ، متعلق به اماكن ولايت جليله بغداد مىباشد . در اين باب امر و فرمان حضرت من له الامر است . والى بغداد و قوماندان بصره ، فريق .
19 رمضان 1321 برابر با 27 تشرين دوم 1319 . [ مهر ] محمد بن مصطفى .
DH . KKT : 667 / 11
197 . وضعيت راه جبل
باب عالى : اتاق ترجمه نظارت امور خارجه
خلاصه : ترجمه صورت تحريرات وارد شده از وكالت شهبندرى همدان به تاريخ 15 صفر 1321 به سفارت سنيّه تهران
به شماره 1 و به تاريخ 28 محرم سال گذشته ، عرض و بيان كردم ، تحريرات مشاهدات بنده عاجز در اثناى بازگشتم طى سال 1300 و هنگام عزيمتم به حجاز مغفرتطراز در سال 1299 ، از طريق جبل ، همراه مىباشد . در اثناى ملاقاتى كه با