اينكه ظاهراً به حجاج محبت و صميميت اظهار مىكنند ، ولى باز هم از هر بدى كه از دستشان مىآيد ، اجتناب نمىكنند . عبور و مرور از اينجا خيلى خطرناك است . از عراق تا مكه مكرمه ، 32 روزه طى مىشود . اين 32 روز ، 20 روزش در داخل متصرفات ابنرشيد ، با كمال امنيت و فراه عبور و مرور مىكنند و 12 روز متعاقب ، با خوف و ترس زياد حركت مىكنند . امير جبل بر وجه عادت و رسم ، براى محافظت حجاج هر سال تا رسيدن آنان به مكه مكرمه ، امير حج مسلحى اعزام مىكند .
امير حج 50 سوار همراه دارد فقط . مبنى بر اقتضا ، اين مقدار گاهى زياد و گاهى هم كم مىشوند و علاوه بر اين ، امير حج وظيفه دارد حجاج را از عراق تحويل گرفته و به مقصد برساند [ و ] مجبور است آنها را دوباره به عراق بازگرداند . امير جبل در مقابل اين خدمات ، در هنگام عزيمت از هر مرد حاجى 80 و از هر زن حاجيه 40 مجيدى دريافت مىكند و در بازگشت حجاج ، اين رسوم راه ، بر حسب اقتضا ، دريافت مىشود و فقط از حجاج عرب ، نصف آقچهاى كه از حجاج ايرانى گرفته مىشود ، مىگيرند . عرب در هر حال به عجم تقدم و تفوق داده مىشود . ابنرشيد ، تخميناً نصف مبالغ سالف البيانى كه از حجاج ايرانى أخذ مىكند را جهت تأمين امنيت راهها و اسباب و حاصل شدن التفات شيوخ صرف مىكند .
بعد از رسيدن به جبل ، به حجاج گفته مىشود كه طى 20 روز به نجف بازمىگرديم ، ولى بر خلاف زمان اعلام شده ، به دفعات 2 ماهه به نجف بازگشتند . در اين حال ، حجاجى كه ارزاق 20 روز تهيه كرده بودند ، 40 روز باقى را با چه سختىها و چه مشكلاتى مىگذرانند و آشكارا اين مسئله ديده مىشود . علاوه بر اين ، با حجاج يك مبلغ معين براى اجرت راه قرار مىگذارند . حجاج خواسته و ناخواسته مال ديگرى را كرايه كرده و يا آنچه مىگذرد را مجبورند تحمل كنند . حجاج بيشتر از اين مقدار نيز به مظالم و مشكلات و سختى دچار مىشوند . شخصى از حجاج كه بىكس باشد و طى
حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى ) — صفحة 289
مساهمون: اسرا دوغان
ص٢٨٩