[ شرح ] غزل 309
بيت 1 : لعل : سنگى گرانبها به رنگ سرخ شراب لعلفام : شرابى به رنگ لعل حريف : هم پياله شرب « مدام » « * » : نوشيدن شراب
بيت 2 : نديم : همنشين ميگسارى
بيت 3 : شاهد : معشوق ، زيبارو آبزندگى : آبحيات غيرت : حسد و رشك ماه تمام : بدر ، ماه شب چهارده
دلبر زيبايى كه آبحيات بر پاكى و لطافت او حسد ورزد و جمال و خوبى او سبب رشك ماه شب چهارده شود .
بيت 4 : بزمگاه : مجلس عيش و طرب دلنشان : دلگشا و آرامبخش قصر فردوس برين : كاخ بهشت اعلا روضهى دارالسلام : باغ بهشت
مجلس عيش آرامبخش مانند كاخ بهشت اعلا كه در اطراف آن كاخ ( قصر ) ، گلزارى همانند باغ فردوس تعبيه شده باشد .
بيت 5 : صفنشينان : حاضران در آن مجلس ، ميهمانان پيشكاران : خدمتكاران در آن مجلس دوستداران صاحب اسرار : محبان رازدار و همپيالگان مهربان دوست كام : بر وفق مراد دوستان
بيت 6 : گلرنگ : به رنگ گل سرخ ، ارغوانى تيز : سوزنده خوش خوار سبك : گوارا نقل : مزهى شراب ، تنقلاتى كه براى تغيير ذائقه بعد از نوشيدن شراب مىخورند كه معمولا شيرينى و نقل است . نقلش از لعل نگار : شيرينىاش بوسه از لب يار ياقوت خام : به كنايه لبان معشوق نقلش از ياقوت خام : صفت شراب ، شرابى كه گويى سرخى ياقوت لبان معشوق را به آن منتقل كردهاند . شراب گلگون و گوارايى به سرخى لبان دلدار كه شيرينىاش بوسه از لبان يار بود .
بيت 7 : آهخته تيغ : شمشير بر كشيده
غمزهء ساقى براى غارت عقل شمشير و زلف دلدار براى صيد دل عاشقان دام گسترده است .
بيت 8 : نكتهدانى : شيرين گفتارى بخشش آموزى . . . : بخشندهاى ، صاحب كراماتى مانند « حاجى قوام » ، وزير شاه شيخ ابو اسحاق كه به حافظ ارادت داشته است .
هامش
* « مدام » به ايهام : 1 - پى در پى 2 - شراب