و بدينگونه وى آگاهى خود از وضع جوامع اسلامى و سردمداران حكومتها و پيمانها و اربابهاى آنان را نمايان مىسازد .
حاج شيخ ، تا پايان عمر درصدد يافتن قبر فرزندش برآمد و در اين زمينه نامههاى فراوانى به علماى تهران همچون آقايان : آملى و ميرزا عبد اللّه چهلستونى و علماى لبنان نگاشت ، اما نتيجهاى عايدش نگشت . او مىگفت : نمىدانم چه نوع تجهيز شده و امر غسل و كفن او مدرك ندارد و بر ولى ميت مسلمان واجب است كه بر قبر او نماز بخواند .
15 . در آرزوى وحدت مسلمين
مرحوم حاج شيخ ، عزت مسلمانان را در وحدت صفوف آنان مىديد ، و از هيچ كوششى در اين راه فروگذار نمىكرد .
هنگامى كه خبر چاپ مختصر النافع محقق حلى را به اهتمام وزارت اوقاف مصر و دار التقريب بين المذاهب الاسلاميه در قاهره شنيد ، از صميم قلب براى مسئولان آن شيخ احمد حسن الباقورى ، وزير اوقاف و شيخ محمّد تقى قمى ، دبير دار التقريب دعا كرد . و با عبارات خويش از آنان تشكر نمود و سلامتيشان را از خداوند خواست . و اين كار را باعث خوشحالى و اميد ملل مسلمان دانست . « 1 »
16 . حفظ زحمات ديگران
از آنجا كه روات و صحابهء ائمهء طاهرين و رجال سه قرن اوليه در كتابهاى كشى ، نجاشى و شيخ طوسى به نگارش درآمده بودند ، لذا حاج شيخ براى ارج نهادن به زحمات آنان و جلوگيرى از كار تكرارى در نوشتن « طبقات الشيعه » از قرن چهارم شروع كرد .
نيز اگر مطلبى را ديگران به دو تذكر مىدادند ، به نام خود آنان ثبت مىفرمود و از انتساب مطالب ديگران به خويش پرهيز مىكرد . نمونهاى از آن در جلد 14 الذريعة
هامش
( 1 ) . تهرانى ، الذريعة ، ج 13 ، ص 50 .