گذشته در « فلك الافلاك » زندانى گرديده ، اما پس از 11 ماه آزاد شد .
آنگاه دوباره تحت پيگرد قرار گرفت ، اما او به لبنان گريخت تا به اروپا رود . اما در آنجا غارتگران نفت ايران ، فرزندم را از بيرون به ايران بازپس آوردند و در قزل قلعه زندانى نموده و آن را به گونهء پيروزى بر دشمن در روزنامههاى 20 جمادى الثانى 1374 ه . ق اعلام كردند .
و پس از انجام شكنجههاى گوناگون ، عاقبت در عصر جمعه 24 جمادى الثانى در زير شكنجه جان داد . اما هيچ كلمهاى كه به خائنين ، در خيانتشان به وطن كمك نمايد بر زبان نياورد : «
وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ
» .
از وى سه جلد كتاب در دامپزشكى ، مخطوط و كتابى بنام « ديپلماسى امپرياليستى و سوسياليستى و مقايسه آن دو با يكديگر » ( چاپ تهران ، سال 1331 ، 110 صفحه ) به جاى مانده است » .
شيخ آقابزرگ ، سپس مىنويسد :
« اين تفصيل را از آن جهت نگاشتم ، تا آيندگان بدانند كه استعمارگران مغرب زمين بر سر ملت ما چه آوردند ؟ و من پس از 80 سال زندگانى كه در خدمت به ملت و مذهبم گذرانيدم ، چه پاداشى يافتم ؟ در اينجا بيش از اين نمىتوانم تفصيل آنچه را كه استعمارگران بر سر جوانان خاورميانه و مردان روحانى و علمى آن آوردند بنگارم . اين اندازه مىگويم كه هزاران تن را يا كشتند و يا در سياهچالها به شكنجه كشيدند و يا به زندانهاى صحرايى تبعيد كردند و آنان را با چنان شكنجههاى وحشيانه شكنجه كردند كه از شنيدن آن روح انسانيت درهم مىپيچد و با همين كارها بود كه توانستند قانون ملى شدن نفت را در ايران ملغى كنند و ملل خاورميانه را در بند پيمان بغداد اسير سازند :
« إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ »
. « 1 »
هامش
( 1 ) . تهرانى ، الذريعة ، ج 10 ، ص 167 .