هزار سالهء نجف اشرف شد و بدون از دست دادن وقت ، در مجلس درس بزرگان حوزه مانند آيات عظام : آخوند خراسانى ، شريعت اصفهانى ، طباطبائى يزدى و محدث نورى شركت كرد . وى در طول ساليان دراز ، بهرههاى فراوان در علوم فقه ، اصول ، حديث و رجال كسب كرد و به زودى در شمار يكى از مجتهدان و نامآوران فضلاى نجف درآمد . « 1 » او تا اين زمان ، به « عباس فيض » معروف بود . تا اينكه در نجف ، پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله را در خواب ديد كه به او فرمودند : نام خود را « محمّد » بگذار و فرزندت را به نام « عباس » موسوم ساز و او هم اين كار را انجام داد و به « ميرزا محمّد فيض » مشهور گرديد . « 2 »
سفر به سامراء
در اوايل قضيهء مشروطيت ( 1323 ه . ق ) كه حوزهء علمى نجف شاهد دودستگى و اختلاف مشرب سياسى زعماى حوزه بود و تحصيل كامل ممكن نبود . « 3 » و از سوى ديگر آوازهء علم ، دقت و اوج فقاهت آيت اللّه ميرزا محمّد تقى شيرازى - كه آن زمان در سامرا به سر مىبرد و حوزهء درسى منظم و باشكوهى داشت - در همهجا طنينافكن بود ، مرحوم آيت اللّه فيض پس از اخذ اجازات متعدد روايى و اجتهادى از اساتيدش ، براى بهرهورى از دقايق افكار ميرزا رهسپار سامراء شد و به مجرد ورود ، تدريس سطوح عاليه را آغاز كرد و در شمار مدرسان نامى و اصحاب استفتاى ميرزا درآمد و مورد لطف و عنايت ويژهء استادش قرار گرفت ؛ به طورى كه روزبروز بر قدر و قيمتش نزد ايشان افزوده گشت . « 4 »
هامش
( 1 ) . ريحان يزدى ، آينهء دانشوران ، ص 147 .
( 2 ) . فيض ، گنجينهء آثار قم ، ج 1 ، ص 329 .
( 3 ) . ناصر الشريعة ، تاريخ قم ، ص 282 .
( 4 ) . فيض ، گنجينهء آثار قم ، ص 329 ؛ شريف رازى ، آثار الحجه ، ج 1 ، ص 139 ؛ واعظ خيابانى ، علماى معاصرين ، ص 288 .