6 - بيان حكم اضرار به نفس .
الف ) مدرك و دليل قاعده
1 - بناى عقلاء
يكى از منابع فقهى و ادلهء قاعده « لا ضرر » كه شايد اساسىترين دليل بر قاعده « لا ضرر » نيز محسوب شود ، بناى عقلاء مىباشد كه ساير ادله نيز به اين دليل بازمىگردند و البته فقهاء نيز كمتر به اين دليل توجه فرمودهاند . زيرا ايشان با وجود روايات ، خود را بىنياز از بناى عقلاء دانستهاند . اما از آن جايى كه استناد به بناى عقلاء در بسيارى از فروع كه بر اين قاعده متفرع مىگردند ، تأثير دارد لذا ضرورى است به بناى عقلاء نيز استناد شود چنانچه بسيارى از قواعد فقه مانند : قاعده ما يضمن و ما لا يضمن ، قاعده غرور و . . . نيز مستند به بناى عقلاء مىباشند . بناى عقلاء در استنباط احكام نقش بسيار مؤثرى را ايفاء مىكند و شارع مقدس ، كه خود از عقلاء و نيز رئيس عقلاء مىباشد ، قطعاً روشهاى عقلايى را در احكام شرعى تأييد مىنمايد . بديهى است كه مقصود از بناى عقلاء هر گونه بنايى نيست كه با روشهاى عقلايى سازگارى نداشته باشد ، چنانچه اگر عقلاء اعمالى را انجام دهند كه با اصول عقلانى هماهنگ نباشد يا با اصول عدالت سازگارى نداشته باشد ، نمىتوان آن را داخل در حوزه بناى عقلاء دانست . بلكه آنها يك دسته امورى هستند كه منشأ ديگرى از قبيل سنتها و عواطف بشرى و . . . دارند . و البته آنها را نمىتوان از مصاديق بناى عقلاء محسوب نمود و بر اين اساس بناى عقلاء ، همان روشهاى عقلانى مىباشد كه به حسن عدل و قبح ظلم برگشت مىنمايد و نيازى به امضاى « شارع » ندارد ، زيرا شارع هرگز امرى را كه بر اساس عدالت باشد ، ردع نمىكند و همچنين امرى را كه مظهر ظلم و ستم مىداند ، مورد تأييد قرار نمىدهد .
آرى ، زمانى ضرورت دارد شارع مقدس بناى عقلاء را تأييد نمايند كه ما به حسن و قبح عقلى قائل نباشيم و مثل اشعريها معتقد باشيم كه : « آنچه را كه شارع نيكو مىداند ، نيكو بدانيم كه آنچه را كه زشت و قبيح مىشمرد ، زشت و قبيح بدانيم » و قاعده لا ضرر كه يك قاعده عقلايى است بر همين دليل استوار است زيرا ، مستند اين قاعده رفع هر گونه ظلم و ستم نسبت به مردم بلكه نسبت به همه جانداران